synagoge glashaven 29 – jodensteeg

Na de vestiging van een groep Portugese Joden in Rotterdam vestigden zich tussen 1650 en 1660 een groep Duitse en Poolse Joden in de stad, wat het begin was van de eerste Asjkenazische (Hoogduitse) gemeenschap in Rotterdam die in 1660 gevormd werd.
Ze kwamen hier vanwege het geweld van de Dertigjarige Oorlog en de Pogroms van de Kozakken, onder leiding van Chmelnitski, in de Oekraïne. Deze arme vluchtelingen werden financieel ondersteund door de Portugese gemeente. In de beginperiode van de Hoogduitse gemeente nam opperrabbijn Pardo, van de Portugese gemeente, ook de religieuze belangen van de Hoogduitse gemeente waar en was derhalve rabbijn van beide gemeenten.

synagogeglashaven
Collectie Gemeentearchief Rotterdam / cat.nr. XXV 206.01 (foto ca 1904).

De Hoogduitse gemeente nam in 1674 een huis aan de Glashaven in gebruik als synagoge. Men kon in 1700 een eigen rabbijn aanstellen, rabbijn Jehoeda Löb ben Rabbi Sjelomo.
Het pand was in 1702 al te klein, maar het stadsbestuur verbood daar uitbreiding, men week eerst uit naar een pand in de buurt en na ruim 20 jaar, in 1725, wijdde men de nieuwe synagoge aan de Boompjes.
Het pand aan de Glashaven bleef bestaan en is bij het bombardement in 1940 vernietigd. Het straatje op de foto rechts heette de Jodensteeg (kaart middenboven) en werd ook bij het bombardement weggevaagd. De naam kwam niet meer terug in het na-oorlogse Rotterdam.

Rabbijn Jehoeda Lob ben Rabbi Sjelomo
Deze rabbijn heeft deze naam in Jizkor (de naam betekent rabbijn Jehoeda Löb zoon van Rabbijn Sjelomo), hij wordt ook Jehoeda Löb ben Ephraïm Anschel HaCohen of Jehoeda ben Ephraïm Asjer Ansjel Hamburger genoemd.

Hij werd in 1700 rabbijn in Rotterdam en was dit tot ca. 1708, en was van 1707 tot 1708 tevens interim-rabbijn in Amsterdam.
Vóór Rotterdam was hij rabbijn in Londen van 1696 tot 1700. Daar vertrok hij, hij bleek niet om te kopen te zijn en dat leidde tot conflicten.

Voor Londen heeft Jehoeda waarschijnlijk in Amsterdam gewoond. Hij werd geboren in Hamburg en trouwde met de Sara Gittele, dochter van de opperrabbijn van Amsterdam, Rabbi Avraham Aberle van Worms.
Na Rotterdam vertrok hij naar Amsterdam waar hij op hoge leeftijd op 23 februari 1720 overleed. Hij werd begraven op de begraafplaats in Muiderberg.

Meer lezen?
Meer over deze rabbijn staat op deze pagina.

bron:
gemeentearchief Rotterdam
Hausdorff, D, Jizkor (Baarn 1978)
website JHM
NIK op www.nik.nl/2014/01/van-hem-weten-vrijwel-niets/ (geraadpleegd 10 mei 2014).

foto
met vriendelijke toestemming gemeentearchief Rotterdam