De gemeente Alblasserdam telde verschillende Joodse inwoners. De gemeente was gericht op omliggende plaatsen voor religieuze diensten en voor het begraven van de doden. Het aantal Joodse inwoners van Albassserdam was klein; in 1852 10 personen, in 1856 12 personen, in 1869 14 personen. De sporen van Joods Alblasserdam die konden worden gevonden in de bronnen zijn:
Voorzanger en onderwijzer Izak Italie
Voorzanger en onderwijzer Izak Italie werd op 22 maart 1797 in Amsterdam geboren. Na zijn opleiding trad hij op achttienjarige leeftijd voor het eerst op als religieus onderwijzer en voorzanger in Alblasserdam, Gent, Schoonhoven en Eenrum. Italie overleed op 23 maart 1891 in Meppel.
Manufacturen Jacob van Straten
Jacob van Straten had een manufacturenzaak in Alblasserdam. In maart 1912 zocht hij middels een advertentie in het Nieuw Israëlietisch Weekblad een niet-liberale huishoudster. In datzelfde jaar plaatste hij wederom een advertentie en meldde daarin dat er in Alblasserdam één Joods gezin woonde. Waarschijnlijk was dit Jacob van Straten (Alblasserdam, 7 februari 1849 – Alblasserdam, 7 januari 1917), getrouwd met Elizabeth Nathan Frank (1853 – 1911). Zij hadden dertien kinderen; levenloos geboren dochter (Alblasserdam, 6 juli 1879), Hartog (Alblasserdam, 10 juni 1880 – Alblasserdam, 14 augustus 1880), Johanna (Alblasserdam, 4 december 1881 – begraven te Rotterdam), Sara (Alblasserdam, 30 december 1882 – Alblasserdam, 23 januari 1883), Naatje (Alblasserdam, 6 maart 1884 – Alblasserdam, 25 april 1884), Sara (Alblasserdam, 25 mei 1885 – Alblasserdam, 18 juni 1885), Roosje (Alblasserdam, 22 september 1886 – begraven te Dordrecht), Saartje, (Alblasserdam, 13 januari 1888 – Alblasserdam, 6 februari 1888), Mietje (Alblasserdam, 20 maart 1889 – Alblasserdam, 2 januari 1890), Hartog (Alblasserdam, 18 augustus 1890 – Alblasserdam, 1 september 1891), Hartog (Alblasserdam, 18 augustus 1890 – Alblasserdam, 1 september 1891), Henriette (Alblasserdam, 16 oktober 1891 – Alblasserdam, 24 november 1891), Salomon (Alblasserdam, 19 maart 1883 – Auschwitz, 28 februari 1943) en Fronica (Alblasserdam, 16 maart 1896 – Auschwitz, 2 november 1942).
Vleeschhouwerij G. Stern
G. Stern had een koosjere slagerij in Alblasserdam rond 1882.
Joël den Hartog
Joël den Hartog (Ridderkerk, – Oss, ) werd in Ridderkerk geboren en woonde ten tijde van zijn huwelijk op 24 juni 1891 in Alblasserdam. Hij trouwde met Rozetta den Hartog (Heerjansdam, – Oss, ). Rozetta woonde in het begin van de bezetting op de Molenstraat 69 in Oss.
Robert Oscar Kan
Robert Oscar Kan (Arnhem, 14 november 1934) woonde met zijn ouders, Jacques Kan (Doetinchem, 26 februari 1893 – Bergen-Belsen, 15 januari 1945) en Marcella Bertha de Haas (Amsterdam, – Den Haag, ) en zus Winifred (Arnhem, 24 februari 1931 – Amstelveen, 24 maart 2014) op de Cronjéstraat 11 in Arnhem in een gezin dat nauwelijks iets aan het Jodendom deed. Robert realiseerde zich pas dat hij Joods was toen zijn Joodse buren gearresteerd werden. Hij moest in onderduik en via verschillende andere locaties kwam hij uiteindelijk bij Johannes Hermanus van Wijnen en zijn vrouw Anna van Van Vooren in Alblasserdam terecht. Robert werd liefdevol in het gezin opgenomen, en omdat Johannes van Wijnen hoofd van een lagere school was kon Robert ook tijdens de bezetting naar school. Robert overleefde hier de oorlog. Zijn moeder overleed door een ziekte in 1943, vader kwam om in Bergen-Belsen. De zus van Robert, Winifred, overleefde de oorlog eveneens.
Robert werd arts en emigreerde naar de Verenigde Staten. Johannes en Anna werden in 2017 postuum onderscheiden met de onderscheiding van Yad Vasjem.
Roosje van Straten
Roosje van Straten (Alblasserdam, – Rotterdam, ) trouwde op 9 mei 1909 met Elie (Elias) den Hartog (Zwijndrecht, 18 september 1883). Zij kregen een dochter Jetje (Rotterdam, 7 mei 1909). Roosje en Elie vestigden zich op 22 mei 1909 op de Goudsestraat 24b in Rotterdam.
Sally van Straten
Salomon (Sally) van Straten (Alblasserdam, – Auschwitz, ) verloofde zich eind 1915 met Betsy (Rebekka) Zaligman (Dwingeloo, – Auschwitz, ). Ze trouwden op 9 augustus 1916 in Zuidlaren. Sally en Betsy kregen een zoon Jacob Meijer (Alblasserdam, – Sobibor, ) en een dochter Rika Elizabeth (Alblasserdam, – Auschwitz, ). In het begin van de bezetting woonden zij op de Aleidisstraat 72a in Rotterdam.
Dam 14 – kapper Heinz Mesritz
Heinz Mesritz (Wittingen, – Extern kommando Bobrek,
bron:
Izak Italie, “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 03-04-1891, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000560052:mpeg21:p00005.
Roosje van Straten, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-177.
Den Hartog – van Straten, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 23-04-1909, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872688:mpeg21:p006.
Jacob van Straten, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 01-03-1912, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859370:mpeg21:p007.
Sally van Straten, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 10-12-1915, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859594:mpeg21:p007.
Sally van Straten, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 14-07-1916, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860462:mpeg21:p006.
Jacob Meijer van Straten, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 01-06-1917, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860508:mpeg21:p007.
Nederlandsch-Israelietisch jaarboekje voor 1852. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005694002:00001.
Nederlandsch-Israelietisch jaarboekje voor 1856. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005695003:00001.
Aantal Joden, Weekblad voor Israëlieten. 6 augustus 1869. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005597056:00001.
G. Stern, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. 27 september 1882. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005398037:00001.
Den Hartog – den Hartog, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. 26 juni 1891. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005406025:00001.
Jacob van Straten, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. 22 maart 1912. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005419012:00001.
Jacob van Straten, Stenen Archief, https://stenenarchief.nl/hsa_all/hsa_view.php?editid1=11191.
Jacob van Straten, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. 16 februari 1917. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005420112:00001.
Robert Oscar Kan, https://www.hetkontakt.nl/klaroen/128728/yad-vashem-onderscheiding-postuum-voor-alblasserdams-echtpaar-en-hun-zoon (geraadpleegd 9 augustus 2025).
illustratie:
Den Hartog – van Straten, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 23-04-1909, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872688:mpeg21:p006.
Sally van Straten, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 10-12-1915, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859594:mpeg21:p007.
G. Stern, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. 27 september 1882. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005398037:00001.
Jacob van Straten, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. 22 maart 1912. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005419012:00001.
gepubliceerd:
9 augustus 2025
laatst bijgewerkt:
9 augustus 2025