Op 8 juli 2025 werd de zelfgemaakte interactieve lijnenkaart van Jons Rippe toegevoegd aan de collectie van Museum Rotterdam. Jons (Lion) Rippe was een begaafde scholier die op het Erasmiaans Gymnasium zat tot hij daar vanaf moest vanwege een verordening van de bezetter. Joodse kinderen mochten niet naar niet-Joodse scholen en in het schooljaar 1941/1942 moest Jons naar het speciaal opgerichte Joods Lyceum. Jons haalde daar in 1942 zijn gymnasiumdiploma bèta.
Jons was een zoon van koopman in manufacturen Henri (Hessel) Rippe (Rotterdam, 25 april 1894) en Jeannette Levison (Rotterdam, 3 juli 1900 – Sobibor, 2 juli 1943). Het echtpaar kreeg twee kinderen; Lion (Rotterdam, 1 april 1923 – Sobibor, 16 juli 1943) en Hans Nico (Rotterdam, 17 maart 1926 – Sobibor, 2 juli 1943). Lion werd Jons genoemd. Voor en tijdens het begin van de bezetting woonde het gezin op de Proveniersstraat 76b.
Jons werd geconfronteerd met alle anti-Joodse maatregelen. Zo gold ook voor hem de avondklok en mocht hij niet meer reizen. In zijn hoofd bleef hij reizen door zijn Rotterdam en ontwierp hij een interactieve lijnenkaart voor de tram. Op een ingenieuze wijze kon daar hij daar laten zien hoe men van A naar B kon reizen en met een schuif werd zichtbaar waar men moest overstappen.
In het najaar van 1942 werd het huis van het gezin onteigend en besluiten ze om onder te duiken. De ouders en broer vonden een plek in Bennekom, Jons kreeg een plek in Velp bij Arnhem. Onder de naam Geert komt Jons terecht bij het gezin van Ir. Anton Lely, de zoon van de ontwerper van de Afsluitdijk. Het gaat goed tot de zomer van 1943. De bezetter valt het huis binnen en Jons wordt gearresteerd. De gevangenis in Arnhem volgde, daarna de strafgevangenis in Scheveningen (Oranjehotel) en daarna Westerbork.
Jeannette, Hessel en Hans Nico zijn dan al in Westerbork. Jons ziet zijn vader nog één keer, tijdens het ochtendappèl. Twee dagen later werden zij afgevoerd naar Sobibor. Jons werd twee weken later gedeporteerd.
Het verhaal van Jons kwam aan het licht dankzij Erasmiaanse Namen, een meerjarig educatief project waarbij leerlingen van het Erasmiaans Gymnasium historisch onderzoek doen naar oud-leerlingen van hun school die tijdens de oorlog zijn vermoord. Dit project werd in 2020 geïnitieerd door Anne Schram Ouweneel van Stichting Sanderling.
De verdieping op het verhaal van Jons is hier te lezen.
bron:
Henri Rippe, Joodserfgoedrotterdam.nl, https://www.joodserfgoedrotterdam.nl/henri-rippe/ (geraadpleegd 8 juli 2025)
Handgemaakte RET-lijnenkaart Jons Rippe, Museum Rotterdam, https://museumrotterdam.nl/handgemaakte-ret-lijnenkaart-jons-rippe/
illustratie:
lijnenkaart bij Museum Rotterdam, Joodserfgoedrotterdam.nl.
gepubliceerd:
9 juli 2025
laatst bijgewerkt:
9 juli 2025