Goedereede is een stadje in Zuid-Holland op het eiland Goeree-Overflakkee tussen Stellendam en Ouddorp. Tegenwoordig telt deze stad ongeveer 2250 inwoners. Al in de Romeinse tijd was het ten noordwesten van de stad een belangrijke havennederzetting. Het was een doorvoerhaven voor het westelijk deel van het Romeinse Rijk. In 1312 kreeg de plaats stadsrechten. Vanaf de tweede helft van de achttiende eeuw woonden er vier grotere Joodse families (familie Van Bu(u)ren, familie Goudsmit, familie Hartogs en familie Valk) in Goedereede. Het aantal Joodse inwoners is terug te lezen in het Nederlandsch-Israëlitisch Jaarboekje. In 1852 waren dat elf personen, in 1862 zes personen. Het kan zijn dat hier alleen de personen na de Bar Mitswaleeftijd werden geteld. Verder is er in Goedereede geen synagoge geweest.
Mariadijk – Joodse begraafplaats
De oudste Joodse begraafplaats op het eiland Goeree ligt aan de Mariadijk te Goedereede. Vóór 1800 was hier al de Joodse begraafplaats. De grond, zo’n 500 m2, werd beschikbaar gesteld door het polderbestuur.
Er werden hier circa 20 personen begraven, waaronder zuigelingen en jong gestorven kinderen. De laatste begrafenis was in juni 1873 toen de dertigjarige David van Buren werd begraven. Na deze lewaaije vertrok in 1877 de laatste Jood uit Goedereede en werd de begraafplaats tot 1925 door de burgerlijke gemeente Goedereede onderhouden. In 1925 kocht de Joodse gemeente van Goeree de begraafplaats voor een symbolisch bedrag en nam het onderhoud over. Er werd een omheining om de begraafplaats geplaatst van betonpalen met harmonicagaas.
Bezoek opperrabbijn Davids
De opperrabbijn van Rotterdam, Davids, bracht op 16 juli 1933 een bezoek aan deze begraafplaats en de begraafplaats zag er volgens de menig van de opperrabbijn naar behoren uit.
Begraafplaats tijdens de bezetting
De NSB-burgemeester van Goedereede vond in 1944 dat de ‘Jodenbegraafplaats’ verwaarloosd was en wilde hem opruimen en er een plantsoentje aanleggen. De betonpalen zouden gebruikt gaan worden voor het maken van schuilkelders voor de bevolking. Hij schrijft in een brief dat de begraafplaats in het verleden is beheerd door een ‘Jood uit Middelharnis, doch deze is ‘met onbekende bestemming vertrokken’…
De burgemeester kreeg zijn zin niet. De begraafplaats is nog steeds omgeven door de karakteristieke witgeverfde betonpalen. Kort na de bevrijding liet de hervormde dominee van Goedereede, J. Ewoldt, het Hebreeuws opschrift Beth Hachejiem (Huis de levens) boven de
toegangspoort aanbrengen. Op de begraafplaats staan geen zerken meer.
Bewoners in Goedereede
Huis 101 – gezin van Buren
Judik van Buren (Goedereede, 13 juli 1936 – Goedereede, 12 september 1836) overleed hier, twee maanden oud. Ze was een dochtertje van Jacob van Buren (Goedereede, 1809 – Goedereede, 6 augustus 1848) en Eva Bouwman (Middelharnis, 14 mei 1809 – Brielle, 14 juni 1866). In dit huis overleed ook de vijf weken oude Sara op 18 augustus 1836. Sara en Judik waren een tweeling.
Ook Jannetje van Buren (Goedereede, 7 augustus 1845 – Sobibor, 5 maart 1943) werd hier geboren, evenals haar oudere broer Israël (Goedereede, 15 december 1839).
Huis 168 – gezin van Buren
David van Buren (Goedereede, 12 september 1842 – Goedereede, 4 juni 1873) overleed in dit huis. Hij was een zoon van Jacob van Buren en Eva Bouwman. Hij was de laatste Joodse inwoner die op de Joodse begraafplaats in Goedereede werd begraven.
Philippina van Buren
Ook Philippina van Buren (Goedereede, 20 september 1837 – Rotterdam, 6 februari 1905) was een dochter van Jacob van Buren en Eva Bouwman. Philippina trouwde op 14 september 1864 met Samson Philipse (Brielle, 24 oktober 1829 – Rotterdam, 23 augustus 1902). Vader Jacob was toen al overleden, moeder Eva was winkelierster.
Dina Goudsmit
Dina Goudsmit werd hier geboren op 20 oktober 1819. Zij was een dochter van Hartog Hirsch Mozes Goudsmit (Amsterdam, 6 februari 1792 – Dordrecht, 20 maart 1823) en Sara Leendert de Jong. Dina was de oudere zus van Maria Goudsmit (Goedereede, 14 december 1817) en Mozes Hartog Goudsmit (Goedereede, 24 maart 1816).
Gezin Hartogs
Joseph Hartogs, zoon van David Hartogs en Trijntje van Blankensteijn, overleed hier op 13 januari 1859; hij werd op 9 maart 1858 geboren. Moeder Trijntje (IJsselmonde, 20 juni 1821 – Middelharnis, 27 februari 1884) huwde op 31 december 1846 in Goedereede met David Hartogs (Sommelsdijk, 1 juli 1823 – Capelle aan den IJssel, 11 januari 1888).
In totaal kregen David en Trijntje veertien kinderen, van wie vrijwel alle op jonge leeftijd overleden:
Salomon (Goedereede, 17 mei 1847), Joseph (Goedereede, 1 juni 1848 – Goedereede, 14 juni 1848), Sara (Goedereede, 14 augustus 1849 – Goedereede, 7 november 1849), Judik (Goedereede, 14 augustus 1849 – Goedereede, 12 oktober 1849), Sara (Goedereede, 19 september 1850 – Goedereede, 5 oktober 1850), Judic (Goedereede, 18 oktober 1851 – Den Haag, 31 augustus 1887), Sara (Goedereede, 24 februari 1853 – Goedereede, 24 februari 1853), Sara (Goedereede, 3 februari 1854), Kaatje (Goedereede, 13 maart 1855 – Goedereede, 23 september 1855), Joseph (Goedereede, 9 augustus 1856 – Goedereede, 5 oktober 1856), Joseph (Goedereede, 9 maart 1858 – Goedereede, 13 januari 1859), Rebekka (Goedereede, 6 maart 1860), Joseph (Goedereede, 30 maart 1862 – Auschwitz, 15 oktober 1942) en Philippus (Sommelsdijk, 14 oktober 1864 – Sommelsdijk, 21 april 1869).
Lea Valk
Lea werd geboren in Goedereede op 1 oktober 1787 en huwde Jonker Markus Lit uit Rotterdam. Jonker was slijter van beroep. Zij gingen in Ouddorp wonen waar Lea overleed op 25 november 1826.
bron:
Begraafplaats, https://www.online-begraafplaatsen.nl/begraafplaats/1662/Joodse-Begraafplaats-Goedereede (geraadpleegd 27 augustus 2025).
Laatste Jood, Binnenland.. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 25-09-1908, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000574035:mpeg21:p00009.
Bezoek opperrabbijn, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 21-07-1933, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874852:mpeg21:p011.
Nederlandsch-Israelietisch jaarboekje voor 1852, Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005694002:00001.
Nederlandsch-Israelietisch jaarboekje voor 1862. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005697003:00001l.
Overdracht, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. 12 februari 1926. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005423112:00001.
David van Buren, Streekarchief Goeree-Overflakkee, 1133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 2062.
Sara van Buren, Streekarchief Goeree-Overflakkee, 133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 2025.
Philippina van Buren, Streekarchief Goeree-Overflakkee, 1133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 1053.
Jannetje van Buren, Streekarchief Goeree-Overflakkee, 1133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 34.
David van Buren, Streekarchief Goeree-Overflakkee, 1133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 31.
Israël van Buren, Streekarchief Goeree-Overflakkee, 1133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 28.
Sara van Buren, Streekarchief Goeree-Overflakkee, 1133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 25.
Dina Goudsmit, Streekarchief Goeree-Overflakkee, 1133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 8.
Maria Goudsmit, Streekarchief Goeree-Overflakkee, 1133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 6.
Mozes Hartog Goudsmit, Streekarchief Goeree-Overflakkee, 1133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 5.
David Hartogs, Steekarchief Goeree-Overflakkee, 1133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 2048.
Joseph Hartogs, Steekarchief Goeree-Overflakkee, 1133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 2045.
Sara Hartogs, Steekarchief Goeree-Overflakkee, 1133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 2042.
Rebekka Hartogs, Steekarchief Goeree-Overflakkee, 1133 Registers van de burgerlijke stand Goedereede, 1812-1965, inventarisnummer 49.
Gezin Hartogs, https://www.levie-kanes.com/humogen_levie/family.php?database=humo_&id=F96850&main_person=I254628 (geraadpleegd 28 augustus 2025).
gepubliceerd:
28 augustus 2025
laatst bijgewerkt:
28 augustus 2025