Op 2 juni 1842 werd de synagoge aan de Kwekelstraat 18 ingewijd door opperrabbijn Emanuel Löwenstam van Rotterdam. De sjoel bleef in gebruik tot in de Tweede Wereldoorlog. Naast de synagoge was een godsdienstschool gevestigd. De synagoge werd gesticht door Izak Hijmans, Nathan van Straten en Enoch v. d. Sluys. In 1892 werd het vijftigjarig bestaan van de synagoge groots gevierd, er werd een feestcantate, een operette en een bal georganiseerd in De Doelen te Gorinchem. Opperrabbijn Ritter uit Rotterdam bezocht met regelmaat andere synagoges en sprak in juni 1892 de feestrede uit in de synagoge in Gorinchem vanwege het vijftigjarig bestaan, hetgeen hij ook deed op 26 mei 1912, toen voor het zeventigjarig bestaan.
Rond 1902, ten tijde van het zestigjarig bestaan van de synagoge, was Soesman Cappel voorzitter van de kille. Cappel was ook bestuurder van Gemiloeth Chassidiem, de begrafenis-vereniging. In 1914 werd daar zijn 50-jarig bestuurslidmaatschap gevoerd. Soesman werd 84 jaar en overleed op 2 februari 1915.
Op 18 mei 1906 werd Levie Frank de gazan (voorzanger) van de synagoge. Frank (Zwolle, 9 mei 1880 – Den Haag, 17 maart 1962) werd in december 1907 benoemd in Middelburg waarna de kille een nieuwe gazan, rabbijn en sjochet (ritueel slachter) zocht. In 1911 werd de heer Jakob Brommet (Veendam, 13 april 1885 – Gouda, 12 september 1938) benoemd in Gorinchem. In 1917 sprak hij de feestrede uit bij het 75-jarig bestaan van de synagoge en de feestvoorzanger tijdens de dienst was de oppervoorzanger van Rotterdam, de heer H. Vleeschhouwer. Brommet huwde op 24 juli 1918 met Mietje Elisabeth van Vriesland (Werkendam, 10 mei 1896 – Bussum, 1 oktober 1988) en eind 1918 vertrokken zij naar Tiel.
Synagoge negentigjarig bestaan
Op 17 juni 1932 werd tijdens een dienst het negentigjarig bestaan van de synagoge gevierd. De voorzitter, de heer Kalker, verwelkomde alle gasten, waaronder opperrabbijn Davids, en onder het zingen van ‘Boroeg Habo’ door gazan Lippschütz. De synagoge was versierd met bloemen en had ter gelegenheid van het jubileum elektrisch licht gekregen en nieuwe gordijnen.
In 1936/1937 werd de synagoge gerestaureerd waarna hij in februari 1937 weer in gebruik werd genomen. De synagoge werd na de oorlog afgebroken. In 2000 is het mikwe (ritueel bad) op die locatie teruggevonden.
Voorzangers
In het bericht over het 80-jarige bestaan in het Nieuw Israëlitisch Weekblad van 7 april 1922 verscheen een lijst van de voorzangers. Het waren: J. E. Polak, M. Parsser, S. Monnickendam, J. J. Polak, J. A. Polak, S. Elzas, S. Sitters, M. Staal, M. Zadoks, A. Frank, S. Meuleman, S. Poons, L. Frank, S. Mendels, J. Brommet en S. de Haas. Ook moest daar M. van Wezel nog bij. S. Poons werd later voorzanger in de Lange Houtstraat-synagoge in Amsterdam.
bron:
Gorinchem op www.jck.nl, https://jck.nl/joodse-gemeenten/gorinchem (geraadpleegd 11 augustus 2024).
Feesten, Israëliet. 13 mei 1892. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005576020:00001.
Ets Haim, Israëliet. 1 november 1895. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005579040:00001.
Installatie van den Eerw. Heer L FRANK, tot Voorzanger en Leeraar der Israël. Gemeente te Gorinchem, op Vrijdagmiddag 18 Mei.. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 25-05-1906, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871839:mpeg21:p010.
Ritter, Bond Tischble Den Haag.. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 10-05-1912, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859380:mpeg21:p005.
80-jarig bestaan den Synagoge te Gorinchem.. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 07-04-1922, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-08-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860202:mpeg21:p009.
Metaheirhuis, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 26-07-1935, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 14-08-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871415:mpeg21:p010.
Sluiting der Sjoel te Leerdam. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 06-12-1935, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 14-08-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871435:mpeg21:p010.
Restauratie, HET APELDOORNSCHE BOSCH. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 12-02-1937, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 14-08-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871384:mpeg21:p010.
illustratie:
Feesten, Israëliet. 13 mei 1892. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005576020:00001.
SYNAGOGE TE GORINCHEM BESTAAT 100 JAAR. “Het joodsche weekblad : uitgave van den Joodschen Raad voor Amsterdam”. Amsterdam, 29-05-1942, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 14-08-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010318320:mpeg21:p001.
Synagoge, Regionaal Archief Gorinchem, beelddocument, 1950 – 1958, Fotocollectie Gorinchem F13771.
gepubliceerd:
11 augustus 2024
laatst bijgewerkt:
22 april 2026