Haäwodah (Haawodah, Ha’awodah / de arbeid) was een Zionistische jeugdbeweging in Rotterdam. De beweging werd in 1920 opgericht, de eerste keer dat een vermelding werd gevonden in kranten was in het Centraal blad voor Israëlieten in Nederland van 22 juli 1927 toen de organisatie deelnam aan een herdenking.
Een deel van de huidige publieke opinie munt de term zionisme op een andere manier dan de eigenlijke betekenis. Het is een Joodse nationalistische beweging die in de late negentiende eeuw ontstond uit het verlangen naar een Joods thuisland in het historische land van Israël, een land waar zelfs na de verdrijving van Joden door de Romeinen altijd Joden zijn blijven wonen en Joodse plaatsen waren. Tot de stichting van Israël werd het gebied bezet door onder anderen de Ottomanen (1516 – 1918) en de Britten (Brits mandaatgebied; 1920 – 1948). De beweging streed voor het recht op zelfbeschikking van het Joodse volk, wat leidde tot de stichting van de staat Israël in 1948. Het woord Zionisme is afgeleid van “Zion”, een van de heuvels van Jeruzalem, en de beweging omvat verschillende ideologische stromingen.
Het zionisme was in Midden- en Oost-Europa populairder dan in Nederland. Dat kwam vooral door de bloedige pogroms in het oosten waarbij veel Joden het leven lieten. Het gevoel van ongewenst zijn voedde het verlangen naar een eigen staat. In Nederland waren Joden veel meer een deel van de samenleving. De Oost-Europese achtergrond van verschillende gezinnen in Rotterdam zal een van de oorzaken zijn van de verbinding die men voelde het het Zionisme.
Haäwodah zette zich ook in op sociaal terrein, ook buiten de eigen kring. Samen met de Mizrachische jeugdvereniging ‘Zichron Jaäkov’ nam Haäwodah deel aan een ‘onthoudingsweek’ in september 1929. Tijdens deze week werden onnodige uitgaven zoveel mogelijk vermeden waardoor er geld werd vrijgemaakt voor steunverlening aan Joden in het Britse Mandaatgebied Palestina, waar ernstige rellen hadden plaatsgevonden. Voorzitter van Haäwoda was in die periode A. de Swaan.
Tijdens de Landdag van de Joodse jeugdfederatie in 1931 in openluchttheater Birkhoven in Amersfoort deed Haäwodah mee met een revue. Onderwerp van de revue waren de werkzaamheden van het federatiebestuur van de Joodse jeugdverenigingen.
Op 28 maart 1932 vierde Haäwodah in de Schouwburgzaal van Odeon feest naar aanleiding van Poerim 5692. M. de Swaan opende de avond, er werd medegedeeld dat er een boom in het Herzlwoud in het Britse Mandaatgebied Palestina geplant zou gaan worden ten name van dr. Adolf Zeckel, Leny Sanders en L. de Swaan. Het koor stond bij de viering onder leiding van L. de Swaan en Leny Sanders verzorgde de leiding over de dansen die werden uitgevoerd. Via een tombola werd er geld ingezameld voor het Joodsch Nationaal Fonds.
Nathan Birnbaum
In 1932 bezocht de Joods Oostenrijkse journalist en filosoof Nathan Birnbaum (Wenen, 16 mei 1864 – Scheveningen, 2 april 1937) Rotterdam. Birnbaum was de grondlegger van de Joods nationalistische organisatie ‘Kadimah’ (voorwaarts), de eerste zionistische organisatie. Tien jaar later zou Theodor Herzl hem als woordvoerder opvolgen. Samen met jeugdverenigingen Joodsche Jeugdkring, Zichroun Jangakouw en Agoedas Jisroeil werd er op 8 oktober 1932 in de bovenzaal van Tivoli een bijeenkomst belegd waarbij Nathan Birnbaum sprak over ‘Het Jodendom en de Goddeloozen’. K. van Creveld was toen de voorzitter van de Joodse jeugdkring en hij leidde de bijeenkomst.
In 1935 werd het vijftienjarig bestaan gevierd, samen met Zichrouw Jaäkow. Er werd een avond georganiseerd waarbij het toneelstuk ‘Als het getij verloopt…’ van Lou Cohen – van Delft op 29 oktober werd opgevoerd in de Tivoli Schouwburg. Het was een propagandistisch stuk over de emancipatie van Joden.
De beweging werd op last van de bezetter tijdens de oorlog opgeheven.
Leden van de beweging waren onder anderen Herman van Coevorden en Carry Ulreich.
bron:
“Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 22-07-1927, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 18-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000579020:mpeg21:p00009.
Onthoudingsweek, “Rotterdamsch nieuwsblad”. Rotterdam, 10-09-1929, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 18-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB32:164644082:mpeg21:p00009.
Amersfoort.. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 10-07-1931, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 18-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000586019:mpeg21:p00010.
Poerim 5692. “Rotterdamsch nieuwsblad”. Rotterdam, 29-03-1932, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 18-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB32:164658031:mpeg21:p00013.
Het Jodendom en de Godloozen. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 14-10-1932, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 18-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874799:mpeg21:p009.
Birnbaum, “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 14-10-1932, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000586085:mpeg21:p00001.
15 jaar, “Rotterdamsch nieuwsblad”. Rotterdam, 12-09-1935, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 18-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB32:164679013:mpeg21:p00013.
Als het getij verloopt, “Rotterdamsch nieuwsblad”. Rotterdam, 30-10-1935, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 18-11-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB32:164679066:mpeg21:p00010.
gepubliceerd:
18 november 2025
laatst bijgewerkt:
18 november 2025