Het zakhorloge van Abraham Monasch

klik aan voor vergroting

Voor de bezetting woonde het gezin van koopman Abraham Monasch (Gouda, 25 februari 1853 – Hilversum, ) en zijn echtgenote Klaartje Rubens (Amsterdam, 9 september 1854 – Amsterdam, 1 juni 1910) op de Turfmarkt 58 (H116) in Gouda. Rond 2025 werd een zakhorloge van Abr. E. Monasch aangetroffen in de kringloop in Oostvoorne. Na enig speurwerk werd Abraham gevonden als eigenaar of maker van het uurwerk. Abraham was fabrikant van goud- en zilverwerken. De E. die op het uurwerk staat, voor de afkorting van de tweede voornaam, is de E. van de vader van Abraham, Eliazer Monasch (Gouda, 1 maart 1811 – Gouda, 21 januari 1889).  De moeder van Abraham was Betje den Hartog (Oud Beijerland, 28 december 1807 – Gouda, 3 februari 1878). De vraag die blijft liggen is of er nabestaanden of familieleden zijn van Abraham voor wie het uurwerk van betekenis is.

Maar voordat de stamboom wordt besproken eerst nog wat gegevens over het zakhorloge. In het horloge staat een zilvermerk. Dit zilvermerk laat zien dat het horloge van Duitse makelij is. De halve maan in combinatie met de kroon gold voor heel Duitsland vanaf 1886. Een tweede merk laat het getal 0.800 zien. Dat hield in ‘derde gehalte zilver’ en duidde het minimumgehalte aan zilver aan. Dan staat er nog een meesterteken van de zilversmid op het horloge, GT. Wie dat was is nog niet achterhaald.

Stamboom
De uitgebreide stamboom van Abraham Monasch geeft wellicht een aanknopingspunt voor wie nu de eigenaar van het horloge zou moeten worden.

achterzijde

De kinderen
Abraham en Klaartje hadden zeven kinderen;
1. Mozes (Gouda, 11 maart 1879 – Amsterdam, 29 december 1941),
2. Eliazar (Gouda, 4 september 1880 – 30 december 1904),
3. Betje (1882-1883),
4. Annette (Gouda, 3 november 1883 – Hillersleben, 30 april 1945), Lees verder.
5. Betje (Gouda, 11 juni 1885),
6. doodgeboren zoon (1886) en
5. Henri (Gouda, 12 november 1890 – Loosdrecht, 13 juni 1915).

1. Mozes Monasch was gehuwd met Susanna Polak (Amsterdam, – Auschwitz, ) en zij hadden drie kinderen;
1.1. Annette (Gouda, – Sobibor, ). Zij was gehuwd met Karl Ludwig Arthur Zander (Istanbul, – Sobibor, ) en zij hadden drie kinderen:
1.1.1. Hedwig (Amsterdam, – Sobibor, ),
1.1.2. Robertine Suzanne (Amsterdam, – Sobibor, ) en
1.2.3. Frans Kurt (Amsterdam, – Sobibor, ).
1.2. Clara Monasch (Gouda, – Auschwitz, ), ongehuwd en
1.3. Jacques Abraham (Amsterdam, – Auschwitz, ), ongehuwd.

De kleinkinderen
1.1. Annette Monasch en Karl Zander hadden drie kinderen;
1.1.1. Hedwig (Amsterdam, – Sobibor, ),
1.1.2. Robertine Susanne (Amsterdam, – Sobibor, ) en
1.1.3. Frans Koert (Amsterdam, – Sobibor, ).

Er zijn geen directe nakomelingen van Abraham Monasch. Zijn er verdere familieleden?

Broers en zussen van Abraham Monasch
De vader en moeder van Abraham Monasch waren Eliazer Monasch (Gouda, 1 maart 1811 – Gouda, 21 januari 1889) en Betje den Hartog (Oud Beijerland, 28 december 1807 – Gouda, 3 februari 1878). Naast Abraham hadden zij de volgende kinderen:

1. Sprientje Monasch (Gouda, 21 september 1835 – Numansdorp, 21 november 1918) werd geboren op de Zeugstraat 10 in Gouda. Ze werd begraven in Oud-Beijerland. Sprientje trouwde op 4 mei 1859 te Gouda met Jonas Hijmans. Jonas werd geboren in 1830 te Klaaswaal en overleed op 28 december 1861 te Zuid Beijerland.
1.1. Sprientje en Jonas kregen een zoon Benjamin Levie Hijmans (Zuid Beijerland, 22 februari 1860 – Zuid Beijerland, 18 april 1860). Sprientje hertrouwde op 19 februari 1863 te Zuid Beijerland met Samuel Zwarenstein. Samuel (Strijen, 11 juni 1834 – Numansdorp, 6 juni 1919) werd begraven in Oud-Beijerland. Sprientje en Samuel kregen de volgende kinderen:
1.2. Meijer Zwarenstein (Zuid-Beijerland, 12 december 1863 – Amsterdam, 29 april 1939). Meijer trouwde met Sara Groen (Amsterdam, – Sobibor, ). Geen kinderen bekend.
1.3. Mozes Zwarenstein (Zuid-Beijerland, 23 mei 1865). Partner en overlijden onbekend.
1.4. Bertha Zwarenstein (Zuid-Beijerland, 19 januari 1867). Gehuwd met Hermanus Hart (Edam, 17 december 1862). Kinderen en overlijdensdata onbekend.
1.5. Mietje Zwarenstein (Zuid-Beijerland, – Auschwitz, ). Vermoedelijk ongehuwd.
1.6. Hester Zwarenstein (Zuid-Beijerland, – Auschwitz, ). Hester was gehuwd met Pinas Monasch (Oud-Beijerland, – Auschwitz, ) en zij hadden een dochter Sophie (Rotterdam, – Auschwitz, ). Sophie had geen kinderen.
1.7. Abraham Zwarenstein (Zuid-Beijerland, 5 september 1872). Woonde een periode op de Kloveniersburgwal 33 in Amsterdam. Huwelijk en overlijden niet bekend.
1.8. Alexander Zwarenstein (Zuid-Beijerland, 25 januari 1877 – Johannesburg, 30 juni 1941). Gehuwd met Jacoba Schaap (Boshof, Vrijstaat, 11 april 1883 – Pietermaritzburg, 5 maart 1935). Jacoba en Alexander waren de ouders van vier kinderen. Twee namen onbekend vanwege privacy, verder
1.8.1. Samuel Zwarenstein (Johannesburg, 7 juni 1904 – Germiston, Zuid Afrika, 11 februari 1961). Samuel was gehuwd.
1.8.2. Josephine Zwarenstein (23 januari 1906 – Canterbury, VK, 24 oktober 1992). Josephine was gehuwd met Alexander Hepple en had een zoon Sir Bob Alexander Hepple (Johannesburg, 11 augustus 1934 – Johannesburg, 21 augustus 2015). Bob Alexander Hepple was twee maal gehuwd, geen kinderen bekend.
1.8.3. Dorothy Zwarenstein (Johannesburg, 19 april 1908 – Verenigd Koninkrijk, 4 juli 1994).
1.8.4. Victor Alexander Zwarenstein (Johannesburg, 19 februari 1912 – Johannesburg, 4 april 1972). Victor was gehuwd en had twee kinderen, waaronder
1.8.4.1. Michael Andre Zwarenstein (22 november 1946 – Port Elizabeth, 5 augustus 2021).
1.9. Salomon Zwarenstein (Zuid-Beijerland, 1 juni 1879). Salomon trouwde met Geesje Dragt. Zij kregen een dochter:
1.9.1. Sprientje Zwarenstein (1916 – 1988). Verder geen gegevens
1.10. David Zwarenstein (Zuid-Beijerland, 11 februari 1882). Woonde een tijd bij Hermanus Hart en zus Bertha Zwarenstein op de Houtkopersdwarsstraat 6 in Amsterdam. Verdere gegevens ontbreken.

2. Mozes Eleazar Monasch  (Eliazar) (Gouda, 11 (10) december 1837 – Rotterdam, 21 januari 1914) werd geboren op de Turfmarkt 3 te Gouda. Mozes was goudsmid. Mozes trouwde op 12 mei 1865 te Strijen met Roosje Zwarenstein. Roosje (Strijen, 1 oktober 1839 – Rotterdam, 21 juli 1929) werd begraven in Gouda en herbegraven in Wageningen. Mozes en Roosje kregen elf kinderen:
2.1. Betje Monasch (Gouda, 14 februari 1866 – Auschwitz, 26 februari 1943),
2.2. Meijer Monasch (Gouda, – Auschwitz, ). Meijer trouwde in 1901 met Suzanna van Dantzig (1872-1933) en zij waren de ouders van
2.2.1. Sophia Roza (Gouda, – Sobibor, ).
2.3. Eliazar Monasch (Gouda, 27 september 1868 – Amsterdam, 9 mei 1958). Eliazar was gehuwd met Betje de Leeuw en zij waren de ouders van:
2.3.1. Rozalie Monasch (Amsterdam, – Sobibor, ). Rozalie trouwde met Martin Jacob Premsela (Amsterdam, 25 januari 1896) van wie ze op 10 oktober 1930 scheidde. Rozalie en Martin hadden twee kinderen;
2.3.1.1. Lucie Premsela (Zwolle, 24 september 1921). Lucie trouwde met Moritz Wilhelm Peter Staugaard (Berlijn, 30 april 1923) en zij hadden een zoon:
2.3.1.1.1. Peter Staugaard (1952).
2.3.1.2. Herman Frederik Premsela (Zwolle, 22 juli 1924). Op de kaart Stadsarchief Amsterdam is te zien dat Herman huishoudelijk medewerker was van de Joodsche Raad, de oorlog overleefde en op die kaart is er geen sprake van een huwelijk.
2.3.2. Arnold Monasch (Gouda, 24 juni 1901 – Polen, 31 maart 1944). In zijn eerste huwelijk was Arnold gehuwd met Stelle Tellie Reimann (Arnhem, – Auschwitz,

3. Hester Eleazar Monasch (Gouda, 17 juli 1840 – Gouda, 28 juli 1914) werd geboren op de Turfmarkt 3 te Gouda, begraven in Gouda en in 1976 herbegraven in Wageningen. Hester trouwde op 23 augustus 1865 te Gouda met vleeshouwer Abraham Gabriel de Leeuw (Gouda, 11 januari 1834 – Gouda, 31 augustus 1914). Hester en Abraham kregen de volgende kinderen:
3.1. Juliana de Leeuw (Gouda, 26 oktober 1866), onderwijzeres.
3.2. Eliazar de Leeuw (Gouda, 17 oktober 1867), vleeshouwer.

4. Sophia Monasch (Gouda, 22 oktober 1842 – Gouda, 27 december 1845) werd geboren op de Turfmarkt 3 te Gouda.

5. Louis Monasch (1844). ??

6. Levie Eliazar Monasch (Gouda, 30 januari 1845 – Rotterdam, 19 oktober 1907), horlogemaker, werd geboren op de Turfmarkt 3 in Gouda. Levie trouwde op 20 oktober 1869 te Gouda met Betje Cats (Gouda, 17 maart 1846 – Rotterdam, 19 september 1886). Zij hadden de volgende kinderen:
6.1. Roosje Monasch (Gouda, – Sobibor, ), trouwde met leraar Hebreeuws Hartog van Beugen (Den Haag, – Amsterdam, ). Zij kregen zes kinderen;
6.1.1. Betje van Beugen (Wildervank, – Auschwitz, ), niet gehuwd.
6.1.2. Dina van Beugen (Wildervank, – Auschwitz, ). Gehuwd met Andre Mesritz. Hij overleed voor de bezetting. Geen kinderen bekend.
6.1.3. Louis van Beugen (Veendam, – Sobibor, ). Gehuwd met Grietje Frank (Sittard, – Sobibor, ), vier kinderen:
6.1.3.1. Hartog van Beugen (Groningen, – Sobibor, ),
6.1.3.2. Rosette van Beugen (Groningen, – Sobibor, ),
6.1.3.3. Leo Jona van Beugen (Groningen, – Sobibor, ) en
6.1.3.4. Andre van Beugen  (Groningen, – Sobibor, ).
6.1.4. Leonard (Veendam, – Auschwitz, ). Leonard trouwde met Sophia Groen (Dordrecht, – Auschwitz, ) en zij kregen een zoon:
6.1.4.1. Nico van Beugen (Amsterdam, – Auschwitz, ).
6.1.5. Henriëtte Francina van Beugen (Onstwedde, – Auschwitz, ). Henriëtte trouwde met Heyman Abraham de Roode (Rotterdam, – Midden-Europa, ) en zij kregen een dochter:
6.1.5.1. Jansje de Roode (Delft, – Auschwitz, ).
6.1.6. Elias van Beugen (Onstwedde, – Sobibor, ). Elias trouwde met Sientje Cohen (Dordrecht, – Sobibor, ). Geen kinderen bekend.
6.2. Eliazar Monasch (Gouda, – Auschwitz, ), horlogemaker. Eliazer huwde op 18 mei 1899 in Groningen met Sientje Gast (Groningen, – Auschwitz, ) en zij hadden vijf kinderen:
6.2.1. Davij Monasch (Rotterdam, 8 mei 1902), geen huwelijk bekend.
6.2.2. Betty Monasch (Rotterdam, 6 januari 1905), geen huwelijk bekend.
6.2.3. Helena Monasch (Rotterdam, 13 juli 1906 – Auschwitz, 2 november 1942). Helena trouwde met Abraham Jacobs (Amsterdam, – Midden-Europa,
6.2.4. Louis Monasch (Rotterdam, – Auschwitz, ). Geen huwelijk bekend.
6.2.5. Hetty Lisbeth Monasch (Rotterdam, 18 april 1914). Geen huwelijk bekend.
6.3. Pinas Monasch (Oud-Beijerland, – Auschwitz, ). Pinas was gehuwd met Hester Zwarenstein (Zuid-Beijerland, – Auschwitz, ) en zij hadden een dochter:
6.3.1. Sophie (Rotterdam, – Auschwitz, ). Geen huwelijk bekend.
6.4. Bertha Monasch (Oud-Beijerland, 3 mei 1875  – Oud-Beijerland, 25 juni 1875).
6.5. Leo Monasch (Oud-Beijerland, – Sobibor, ). Leo was gehuwd met Betsij Gast (Groningen, – Groningen, ) en zij hadden een zoon:
6.5.1. Louis Monasch (Rotterdam, – Auschwitz, ), boekhouder. Louis was gehuwd met Elizabeth Cohen (Groningen, – Auschwitz, ) en zij hadden twee kinderen:
6.5.1.1. Leo Louis (Groningen, – Auschwitz, ),
6.5.1.2. Leida Betsy (Groningen, – Auschwitz,
6.6. Maurits Monasch (Oud-Beijerland, 3 augustus 1879), vleeshouwer. Kwam in 1896 vanuit Breda naar Rotterdam. Vertrok in 1910 naar Toronto. In 1911 keerde hij terug naar Rotterdam en ging op de Goudsesingel 207a wonen. Op 15 maart 1912 vertrok hij naar Winnipeg. Geen huwelijk bekend.
6.7. Bertha Monasch (Oud-Beijerland, – Auschwitz, ). Bertha was gehuwd met Levie Peper (Amsterdam, – Hilversum, ) en zij hadden dochter Maria (Brielle, – Auschwitz, ). Levie was horlogemaker en het echtpaar heeft enige tijd in Brielle gewoond.
6.8. Francina Monasch (Rotterdam, – Sobibor, ). Geen huwelijk bekend.
6.9. Estella Monasch (Rotterdam, 26 januari 1886 – Rotterdam, 16 mei 1886).

Levie hertrouwde op 1 juni 1887 te Leiden met Aaltje Kiek (Amsterdam, 17 september 1853 – Gouda, 11 april 1936). Zij waren een tijd op de Kipstraat 80 in Rotterdam gevestigd waar ze een onderneming hadden. Zij hadden de volgende kinderen:
6.10. Estella Monasch (Rotterdam, 19 maart 1888 – Rotterdam, 20 maart 1888),
6.11. Hendrika Monasch (Rotterdam, 19 maart 1888 – Rotterdam, 20 maart 1888),
6.12. Isidore Monasch (Rotterdam, 8 april 1889 – Rotterdam, 17 juli 1890),
6.13. Vrouke Monasch (Rotterdam, 8 april 1889 – Rotterdam, 21 november 1889),
6.14. Hendrika Monasch (Rotterdam, – Auschwitz, ). Hendrika was gehuwd met Bernard van Dijk (Rotterdam, – Auschwitz, ) en zij hadden een dochter
6.14.1. Judith (Rotterdam, – Auschwitz, ).
6.15. Jeannette Monasch (Rotterdam, 3 januari 1893 – Rotterdam, 24 mei 1893),
6.16. Hester Monasch (Rotterdam, – Auschwitz, ). Hester was gehuwd met Mozes Levie (Zuidland, – Midden-Europa, ) en zij hadden een zoon:
6.16.1. Louis (Rotterdam, – Auschwitz, ). Geen huwelijk bekend.
6.17. Betje Monasch (Rotterdam, 10 juni 1894 – Rotterdam, 14 juni 1972). Betje was gehuwd met diamantslijper Louis Israël Kiek (Amsterdam, 14 juli 1891) en zij hadden een zoon:
6.17.1. Davij Kiek (Amsterdam, 8 november 1917 – 1996). Geen huwelijk bekend.
6.18. Jeannette Monasch (Rotterdam, 16 oktober 1895 – Rotterdam, 30 mei 1896) en
6.19. Isidore Monasch (Rotterdam, 4 juni 1897 – Rotterdam, 8 mei 1898).

7. Roosje Monasch (Gouda, 19 mei 1847 – Arnhem, 16 december 1937). Roosje trouwde op 1 mei 1877 te Gouda met koopman David de Vries (Spijkenisse, 17 augustus 1844 – Arnhem, 22 november 1940). Ze vestigden zich in Spijkenisse. Geen kinderen bekend.

8. Abraham Monasch (Gouda, 25 februari 1853 – Hilversum, 16 mei 1917). Goudsmid. Gehuwd met Klaartje Rubens (Amsterdam, 9 september 1854 – Amsterdam, 1 juni 1910).

 

 

bron:
Betje den Hartog, Stenen Archief, https://stenenarchief.nl/hsa_all/hsa_view.php?editid1=2137 (geraadpleegd 24 juli 2025).
Meijer Zwarenstein, Regionaal Archief Dordrecht, geboorteakte Zuid Beijerland, inventarisnummer 83.
Bertha Zwarenstein, Regionaal Archief Dordrecht, geboorteakte Zuid Beijerland, inventarisnummer 6.
Mozes Zwarenstein, Regionaal Archief Dordrecht, geboorteakte Zuid Beijerland, inventarisnummer 48.
Abraham Zwarenstein, Regionaal Archief Dordrecht, geboorteakte Zuid Beijerland, inventarisnummer 72.
Mietje Zwarenstein, Regionaal Archief Dordrecht, geboorteakte Zuid Beijerland, inventarisnummer 74.
Salomon Zwarenstein, Regionaal Archief Dordrecht, geboorteakte Zuid Beijerland, inventarisnummer 38.
Alexander Zwarenstein, Regionaal Archief Dordrecht, geboorteakte Zuid Beijerland, inventarisnummer 13.
Hester Zwarenstein, Regionaal Archief Dordrecht, geboorteakte Zuid Beijerland, inventarisnummer 54.
David Zwarenstein, Regionaal Archief Dordrecht, geboorteakte Zuid Beijerland, inventarisnummer 11.
Sara Groen, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 288.
Meijer Zwarenstein, Stadsarchief Amsterdam, Gezinskaarten, archiefnummer 5422, inventarisnummer 1739.
David Zwarenstein, Stadsarchief Amsterdam, Overgenomen delen, archiefnummer 5416, inventarisnummer 34.
Rozalie Monasch, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 568.
Lucie Premsela, Stadsarchief Amsterdam, Persoonskaarten, archiefnummer 30408, inventarisnummer 392.
Herman Frederik Premsela, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 651.
Stelle Tellie Reimann, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 666.
Eduard Willem Monasch, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 568.
Juliana de Leeuw, Streekarchief Midden-Holland, BS Geboorteregister, archiefnummer 0060, inventarisnummer 56, aktenummer 581.
Eliazar de Leeuw, Streekarchief Midden-Holland, BS Geboorteregister, archiefnummer 0060, inventarisnummer 57, aktenummer 540.
Hester Eliasar Monasch, Streekarchief Midden-Holland, BS Overlijdensregister, archiefnummer 0060, inventarisnummer 341, aktenummer 214.
Abraham Gabriel de Leeuw, Streekarchief Midden-Holland, Bevolkingsregister 1860-1880 Deel 11 (wijk I), archiefnummer 0056, Archief van de gemeente Gouda, 1816-1920, inventarisnummer 1431, blad 5.
Juliana de Leeuw, Streekarchief Midden-Holland, Bevolkingsregister 1880-1900 Deel 11 (wijk I), archiefnummer 0056, Archief van de gemeente Gouda, 1816-1920, inventarisnummer 1468, blad 5.
Louis Monasch, Kipstraat, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 548.
Maurits Monasch, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-332.
Hendrika Monasch, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-116.
Davij Kiek, Stadsarchief Amsterdam, Overgenomen delen, archiefnummer 5416, inventarisnummer 180.
Roosje Monasch, Gelders Archief te Arnhem, BS Overlijden. Arnhem, Overlijdensregister, Arnhem, archief 0207A, inventaris­num­mer 9709.02, 17-12-1937, Arnhem, Overlijdensregister, aktenummer 952.
Abraham Eliazar Monasch, Tom Verwaijen, Joods Gouda II, de laatste 100 jaar Joods leven vanaf ca. 1850 (2016), 193.
Monasch, om Verwaijen, Joods Gouda II, de laatste 100 jaar Joods leven vanaf ca. 1850 (2016), 222.
Simon Monasch, Gemeentearchief Den Haag, Haags Gemeentearchief te Den Haag, Bevolkings­register
Bevolkingsregister gemeente Den Haag, ‘s-Gravenhage, archief 0354-01, inventaris­num­mer 1229, 1913, Haags Bevolkingsregister (gezinskaarten).
i. Moree, verschillende mails over de vondst van het horloge.

illustratie:
Monasch/Rubens, Goudsche Courant | 1878 | 14 april 1878 | pagina 2.
met dank aan I. Moree.

gepubliceerd:
22 juli 2025

laatst bijgewerkt:
7 december 2025