Een I. Leuvenberg kwam voor in een krantenbericht in het Nieuw Israëlietisch Weekblad van 15 oktober 1920 toen de toen 19-jarige Izak (Isaac) van Gelderen (Rotterdam, – Leusden (Kamp Amersfoort), ) van de Burgemeester Roosstraat 16a op 15 oktober 1920 bezoekers van de synagoge aan de Botersloot opriep ‘om de actie te steunen om I. Leuvenberg zijn ontslag te laten nemen als kerkvoogd aangezien deze zijn taak niet naar behoorden vervult’. Wie was I. Leuvenberg?
Nu is het lastig om na te gaan wie een kerkvoogd geweest is zonder uitgebreide gegevens in de archieven. Alleen een naam is vaak onvoldoende maar de enige persoon bij het Stadsarchief Rotterdam die in aanmerking zou kunnen komen is Isaac Leuvenberg (Gouda, – Rotterdam, ). Hij was van beroep koopman in manufacturen en handelsagent. Hij was 58 jaar oud tijdens de actie van Izak van Gelderen.
Deze Isaac Leuvenberg was gehuwd met Fronica (Vronica) Rintel (Amersfoort, – Auschwitz, ) en zij hadden drie kinderen; Elias (Amersfoort, 20 februari 1895), Petronella (Rotterdam, – Auschwitz, ) en Philip Emanuel (Rotterdam, ).
Isaac woonde vanaf 1895 op de Noordsingel 69, daarna op de Goudschesingel 205b, Jonker Fransstraat 72b (1912), Proveniersplein 10c (1917) en vanaf 1922 op de Bergselaan (163a) 122c. In het begin van de bezetting woonde Fronica op de Wilhelminastraat 141 in Den Haag.
Een I. Leuvenberg werd in 1910 bij acclamatie verkozen tot kerkvoogd. Maar was I. Leuvenberg ‘onze’ Isaac? In het archief van de adresboeken van Rotterdam is bij het boek uit 1910 te lezen dat I. Leuvenberg van de Goudsesingel 205b bestuurslid was van het Israëlietisch Mannen-begraafgenootschap, waar hij in 1914 penningmeester van werd. Hij was dus naast zijn beroep actief voor de Joodse gemeenschap. Een jaar later duikt I. Leuvenberg van de Goudsesingel 205b op als parnas van de Nederlands – Israëlietische Gemeente met synagoges aan Boompjes 87 en Botersloot 67b. Isaac Leuvenberg is inderdaad degene die in het conflict werd genoemd en waartegen een actie werd ondernomen door Izak van Gelderen.
Het begraafgenootschap en zijn werk voor de Nederlands – Israëlietische Gemeente was niet het enige dat Isaac voor de gemeenschap deed. In 1914 is hij bestuurslid van de ‘Montefiori-Vereeniging ter Ondersteuning van Behoeftige Passanten in Rotterdam waar rabbijn B. L. Ritter erevoorzitter van is, M. L. Kattenburg van de Nieuwe Binnenweg 166b de voorzitter en J. M. Schnitzler van de Zeevischmarkt 8b de secretaris. Hij blijft jaren lang betrokken bij deze organisatie.
Verder was Isaac bestuurslid van Joods Gemeentebelang tot hij in september 1916 niet voldoende stemmen kreeg om herkozen te worden.
De actie van Izak van Gelderen om Isaac Leuvenberg uit het bestuur te krijgen heeft geen succes gehad. In 1921 is Izak nog steeds bestuurslid van de Nederlands – Israëlietische Gemeente, en zou dat tot zeker 1930 blijven.
Izak van Gelderen
Izak van Gelderen woonde in het begin van de bezetting op de Noordsingel 210a. Hij was gehuwd met Mirte Kaufman (Berlesti, – Auschwitz, ). Op 1 september 1942 door de Sicherheitspolizei thuis gearresteerd en op 5 oktober 1942 doorgezonden naar de Sicherheitspolizei in Amsterdam. Uiteindelijk kwam hij in Kamp Amersfoort terecht, waar hij volgens het dodenboek overleed aan een embolie of trombose, wat waarschijnlijk een gefingeerde doodsoorzaak was.
bron:
Isaac Leuvenberg, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, Inventarisnummer: 851-296.
Acclamatie, BINNENLAND.. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 11-11-1910, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 03-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859302:mpeg21:p005.
Begraafgenootschap, Stadsarchief Rotterdam, 3023-54. Adresboeken Rotterdam, 1910; p. 90. Gemeentebestuur en instellingen – blad 101.
Parnas, Stadsarchief Rotterdam, 3023-55. Adresboeken Rotterdam, 1911; p. 92. Gemeentebestuur en instellingen – blad 100.
Penningmeester, Stadsarchief Rotterdam, 3023-58. Adresboeken Rotterdam, 1914; p. 113. Gemeentebestuur en instellingen – blad 121.
Montefiori, Stadsarchief Rotterdam, 3023-58. Adresboeken Rotterdam, 1914; p. 114. Gemeentebestuur en instellingen – blad 122.
Gabriël van Gelderen, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, Inventarisnummer: 851-145.
Gemeentebelang, “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 08-09-1916, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 03-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000569087:mpeg21:p00003.
Izak van Gelderen, Stadsarchief Rotterdam, Archief Gemeentepolitie : Formulieren van Opname en Ontslag. inv nr 3749.
Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 15-10-1920, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 04-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859805:mpeg21:p004.
Leuvenberg, Stadsarchief Rotterdam, 3023-71. Adresboeken Rotterdam, 1927; p. 104. Gemeentebestuur en instellingen.
illustratie:
Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 15-10-1920, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 04-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859805:mpeg21:p004.
gepubliceerd:
4 april 2025
laatst bijgewerkt:
4 april 2025