Leon Hijman Paul Waterman (Rotterdam, 7 januari 1912 – Londen, 1 september 1988) was een zoon van arts/bacterioloog Nathaniel Waterman (1883 – 1961) en laborante Mina Rippe (1882-1970). Leon had een oudere zus Elisabeth Henderina Adolfine (Rotterdam, 22 oktober 1910) en een jongere broer Adolf Henri (Rotterdam, 9 maart 1915). Het gezin woonde achtereenvolgens op de Nieuwe Binnenweg (524 en 352a), Heemraadsplein 16a en de Stationsweg 58a.
Leon ging de opleiding cello volgen aan het Rotterdamsch Conservatorium. In dezelfde tijd was hij al werkzaam als architect. Hij ging een opleiding volgen op dit gebied en in 1938 haalde hij het diploma Voortgezet Hoger Bouwkunstonderricht. De oorlog brak kort daarna uit, volgens de kaart van de Joodsche Raad was Leon in die periode kantoorbediende, en in 1946 begin Leon zijn eigen architectenbureau. In dit bureau werkte Waterman van 1946 tot 1982, een tijd lang met architect Baars. Hij ontwierp woningen, verpleeghuizen, monumenten en dergelijke. Veel waren direct gerelateerd aan Joods Nederland, een ander deel niet. Door de Joodse afkomst van de architect valt zijn werk onder Joods erfgoed, ook voor de objecten die niet direct gerelateerd zijn aan Joods Nederland.
Leon woonde in 1939 op de Plantage Muidergracht 3 in Amsterdam. Hij trouwde op 3 mei 1939 met Friederike Erika Knoller (Berlijn, 9 oktober 1915), een huwelijk dat in maart 1948 in een scheiding eindigde. Leon hertrouwde op 15 september 1949 met Marianne Bertine Nienhuis (Amsterdam, 7 februari 1930) en dit huwelijk eindigde op 5 september 1978 in een scheiding. Leon had drie kinderen, Saskia, Dolf en Simone.
De cello liet Waterman nooit voor wat ze was – in een interview uit 1976 in Het Parool, naar aanleiding van zijn ontwerp voor het Koninklijk Conservatorium, meldde Waterman dat hij nog elke dag cello studeerde.
Van 1957 tot 1980 was het contactadres voor het bureau gevestigd op de Johannes Verhulststraat 155b in Amsterdam; Waterman woonde op 155-2. In juli 1980 emigreerde Leon naar Groot Brittannië.
Joods erfgoed Leon Waterman
Tussen haakjes de datum van melding in de media – niet de datum van oplevering.
Nieuwendijk, 4 woonhuizen (1947),
Almkerk, 4 woonhuizen (1947),
Uitwijk, 2 woonhuizen (1947),
Verbouw Portugees-Israëlitisch Ziekenhuis, Henri Polaklaan 6-10, Amsterdam (1952),
Hollandsche Schouwburg, verbouw tot gedenklocatie, Amsterdam (1953),
Synagoge Lekstraat Amsterdam, restauratie parterre (1954),
Nieuwbouw (vleugel) Centraal Israëlitisch Ziekenhuis, Amsterdam (1956),
Joodse psychiatrische inrichting (Sinaï-kliniek), Laan 1914 Amersfoort (1957),
82 woningen voor bejaarden in het Overtoomseveld in Amsterdam (1958),
Fizeau-buurt Amsterdam, samen met architect Bodon (1961),
Hemofiliekliniek Oud Bussum (1961),
Joods kindertehuis, Waalpad (De Mirandalaan) Amsterdam (1963),
Streekziekenhuis Haarlemmermeer, Hoofddorp (1964),
Synagoge Graafschapstraat (Europaboulevard), Amsterdam (1964),
Restauratie Academie voor de Bouwkunst (1964),
Koninklijk Conservatorium, Juliana van Stolberglaan 1, Den Haag (1980 – plannen al in 1971),
bron:
Nathaniel Waterman, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten. inventarisnummer 851-524.
Nieuwendijk, Almkerk, Uitwijk, Advertentie. “Trouw”. Meppel, 05-06-1947. Geraadpleegd op Delpher op 19-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010871082:mpeg21:p008.
Portugees-Israëlitisch Ziekenhuis, Nieuwe gebouw van „De Joodse Invalide” wordt betrokken. “Het Parool”. Amsterdam, 16-09-1952. Geraadpleegd op Delpher op 19-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010829399:mpeg21:p004.
Hollandsche Schouwburg, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 17-07-1953, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 19-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873896:mpeg21:p008.
Lekstraat, “Algemeen Handelsblad”. Amsterdam, 18-01-1954. Geraadpleegd op Delpher op 19-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000040464:mpeg21:p002.
CIZ, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 19-09-1956, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 19-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874919:mpeg21:p003.
Joodse psychiatrische inrichting te Amersfoort. “Algemeen Handelsblad”. Amsterdam, 16-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 19-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037844:mpeg21:p005.
Eerste steen voor Psychiatrische Kliniek Amersfoort. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 11-07-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 19-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872428:mpeg21:p002.
Verhulststraat, “De Volkskrant”. ‘s-Hertogenbosch, 28-08-1958. Geraadpleegd op Delpher op 19-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010876411:mpeg21:p004.
Johannes Verhulststraat 155-2, Stadsarchief Amsterdam, Woningkaarten, archiefnummer 30461, inventarisnummer 254.
Fizeau-buurt, “De Tijd De Maasbode”. Amsterdam, 02-02-1961, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 19-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011234248:mpeg21:p003.
Hemofiliekliniek, “Algemeen Handelsblad”. Amsterdam, 01-11-1961. Geraadpleegd op Delpher op 19-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000035999:mpeg21:p004.
In Amsterdam Eerste paal geslagen voor nieuw joods kindertehuis. “De Gooi- en Eemlander”. Hilversum; Amsterdam, 20-11-1963, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 20-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMGAGM01:234865044:mpeg21:p00009.
Streekziekenhuis Haarlemmermeer heeft bouwfiat. “Nieuwe Haarlemsche courant”. Haarlem, 08-04-1964, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 20-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMNHA03:197609007:mpeg21:p00003.
Bouw synagoge liberale Joden start 1 juni. “Het Parool”. Amsterdam, 25-05-1964. Geraadpleegd op Delpher op 20-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010836570:mpeg21:p007.
Academie voor de bouwkunst, Bouwkunstacademie in Amsterdam start nieuwe opleiding. “Het Parool”. Amsterdam, 28-09-1964. Geraadpleegd op Delpher op 20-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010836087:mpeg21:p015.
KONINKLIJK CONSERVATORIUM VIERT 75 JAAR BOUWPLANNEN Wat de overheid overheeft voor muziek. “NRC Handelsblad”. Rotterdam, 24-11-1971. Geraadpleegd op Delpher op 20-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000032177:mpeg21:p006.
Cello, “Het Parool”. Amsterdam, 27-01-1976. Geraadpleegd op Delpher op 20-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010840519:mpeg21:p013.
Leon Hijman Paul Waterman, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 1937.
kaart Joodsche Raad, Arolsen Archives, 130396883 (Leon H WATERMAN).
illustratie:
Eerste steen voor Psychiatrische Kliniek Amersfoort. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 11-07-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 19-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872428:mpeg21:p002.
Leon Waterman, Fotodienst Stadsarchief Amsterdam, Ino Roël, CC BY 4.0 <https://creativecommons.org/licenses/by/4.0>, via Wikimedia Commons.
gepubliceerd:
20 januari 2026
laatst bijgewerkt:
20 januari 2026