Lion van Dijk werkte voor en in het begin van de bezetting als adjunct commies bij de Afdeling Onderwijs van de Gemeente Rotterdam. Als Joods ambtenaar werd hij eind 1940 ontslagen en kreeg later een aanstelling bij het Joods Lyceum. Daar werd hij de conciërge.
Lion van Dijk (Rotterdam, 24 december 1903 – Jeruzalem, 3 december 1987), zoon van koopman Levie van Dijk (Tuil, 20 februari 1845) en Anna Danielson (Rotterdam, 4 juni 1861), huwde op 20 oktober 1937 met Betty Ada van der Heijden (Den Bosch, 26 december 1914 – Jeruzalem, 30 augustus 2009), dochter van Michiel van der Heijden (Oisterwijk, 30 augustus 1873) en Rachel Lea Pauline Jacobson (Amsterdam, 24 juni 1883 – Sobibor, 23 juli 1943).
Lion had een goede baan bij de gemeente en binnen een week na het huwelijk werden Lion en Betty ingeschreven op de Navanderstraat 12. Betty was leidster van een kolonie en meisjesweeshuis en opgeleid tot kraamverzorgster. Op 8 juli 1939 kregen Betty en Lion hun eerste kind, Jehoeda Michael.
Lion was actief voor de Joodse gemeenschap in Rotterdam. Hij was in 1938 afdelingspenningmeester van de Nederlandse Zionistenbond.
Een moeilijke tijd brak aan tussen het ontslag eind 1940 – Lion was een Joods ambtenaar – en de aanstelling als conciërge bij het Joods Lyceum in de vroege zomer van 1942. Lion zal blij zijn geweest met deze functie, het zorgde weer voor een stabiel inkomen voor het jonge gezin. Naast financiën kwam de aanstelling met een Sperre. Het gezin Van Dijk was nu – tot nader order – gevrijwaard van deportatie naar het oosten.
Zolang de school bestond had Lion de Sperre. Daarmee werd tijd gekocht. De school heeft echter maar zo’n anderhalf jaar bestaan. Eind mei 1943 waren alle 150 leerlingen gedeporteerd, ondergedoken of gevlucht, en daarmee stopte de aanstelling van Lion. Het gezin kon nu ook een oproep krijgen. Lion en Betty kregen zo’n oproep en Dr. Hausdorff. hun huisarts, kwam langs met het advies om onmiddellijk bij het Hoofdbureau van de Politie aan het Haagseveer langs te gaan en uitstel te vragen. Lion had namelijk een brief ontvangen waarin melding werd gemaakt dat het gezin in aanmerking kwam voor een Palestina-certificaat. Lion maakte de gang naar de politie en kreeg vier weken uitstel.
Het gezin ging in onderduik. Ze vonden in juni 1943 een veilige plek in Vlaardingen, bij Machiel Hendrikus Ruigrok en zijn vrouw Margaretha (Gre) Maria van de Burg aan de Holyweg 4 in Vlaardingen – Ambacht. Ruigrok en zijn vrouw hielpen de onderduikers uit humanitaire motieven. Bij het vinden van die plek speelde Salomon ‘Boy’ Frenk een rol. Nadat Lion en Boy elkaar gesproken hadden kwam Boy een dag later naar de Navanderstraat. Hij had een onderduik voor twee personen, maar Lion en Betty konden die plek alleen accepteren als Jehoeda mee mocht. Boy zorgde dat dit bericht bij de onderduikgevers kwam en een dag later keerde hij terug met de mededeling dat men had gezegd: ‘waar ouders zijn, horen ook de kinderen’.
Op 23 augustus 1943 kwam Dr. David Hausdorff, zijn echtgenote en hun drie kinderen erbij. Hendrikus Ruigrok en Margaretha Maria van de Burg ontvingen na de oorlog de onderscheiding ‘Rechtvaardige onder de Volkeren’ van Yad Vasjem voor dit werk.
Na hun onderduik keerden ze terug en hun huis kregen ze niet terug. Tot hun alija naar Israël in einde 1978 – begin 1979 woonden zij op de Rochussenstraat 267b in Rotterdam. Daar vierde Jehoeda Michaël op 25 juli 1952 zijn Bar Mitswa (kerkelijk meerderjarig).
Het gezin bleef actief voor de Joodse gemeenschap in Rotterdam. In 1954 waren zij het contactadres voor B’ne Akiwa Rotterdam. Thuis bij de Van Dijks werden bijeenkomsten gehouden voor ‘alle chaveriem’ (alle vrienden) boven de 8 jaar.
Na de bezetting kregen Betty en Lion nog vier kinderen; pleegkind Gerard (Chaim, 1942), Michael Moshe (1949), David Jonathan (1950) en Rachel Channa (1955). Nu zijn er ב”ה talrijke nakomelingen uit dit huwelijk voortgekomen.
bron:
Lion van Dijk, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-117.
Lion van Dijk, kaart Joodsche Raad, Arolsen Archives, 130281904 (Lion VAN DYK).
Penningmeester, De joodsche wachter. 11 november 1938. Geraadpleegd op Delpher op 11-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005447045:00001.
Michael Moshe van Dijk, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 24-06-1949, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 12-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873504:mpeg21:p010.
Jehoeda Michael, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 25-07-1952, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 12-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873352:mpeg21:p008.
B’ne Akiwa, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 12-03-1954, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 12-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858308:mpeg21:p005.
Chaim van Dijk, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 07-01-1955, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858194:mpeg21:p007.
Rachel Channa van Dijk, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 20-05-1955, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858213:mpeg21:p007.
Michael Moshe van Dijk, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 08-06-1962, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873178:mpeg21:p009.
David Jonathan van Dijk, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 11-10-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 12-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874469:mpeg21:p006.
Verloving, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 01-04-1937, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010900205:mpeg21:p007.
Yad Vasjem, https://collections.yadvashem.org/en/righteous/search-results/lion%20van%20dijk?page=1 (geraadpleegd 12 februari 2026).
Gerard, Trix van Bennekom, Halte Hausdorff; het leven van David Hausdorff: Jood, Huisarts en Rotterdammer (Rotterdam 2024) 406, 569.
Uitstel, Trix van Bennekom, Halte Hausdorff; het leven van David Hausdorff: Jood, Huisarts en Rotterdammer (Rotterdam 2024) 297.
Onderduik, Trix van Bennekom, Halte Hausdorff; het leven van David Hausdorff: Jood, Huisarts en Rotterdammer (Rotterdam 2024) 312 – 315.
illustratie:
Jehoeda Michael, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 25-07-1952, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 12-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873352:mpeg21:p008.
Chaim van Dijk, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 07-01-1955, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858194:mpeg21:p007.
Michael Moshe van Dijk, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 08-06-1962, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873178:mpeg21:p009.
David Jonathan van Dijk, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 11-10-1963, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 12-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874469:mpeg21:p006.
Verloving, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 01-04-1937, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010900205:mpeg21:p007.
gepubliceerd:
12 februari 2026
laatst bijgewerkt:
12 februari 2026