Marcel Ernest Hertz (Sittard, 13 oktober 1920 – Kfar Saba, 5 april 2001) was architect en verzetsstrijder. Marcel was een zoon van Martin Ernest Hertz (Sittard, 1 augustus 1893 – Tel Aviv, 1972) en Elizabeth Hijman (Rotterdam, 20 juni 1894 – Scheveningen, 17 januari 1962). Marcel had een broer Jacques Simon (Rotterdam, 8 augustus 1923). Van april 1923 tot april 1926 woonde het gezin op de Samuel Mullerstraat 3b, daarna verhuisden ze naar de Berglustlaan 52a te Hillegersberg.
Marcel zou volgens de Burgerlijke Stand op 5 augustus 1942 te Rotterdam trouwen met Rachel (Didi) Roos, dochter van Betsie Engers en Samuel Roos. De akte bij de Burgerlijke Stand werd echter doorgehaald, het huwelijk kon niet doorgaan door de situatie in augustus 1942. Volgens bronnen vond het huwelijk uiteindelijk wel plaats, maar na de bevrijding op 9 mei 1945 in Ede, als eerste echtpaar die daar na de oorlog huwde.
Tijdens de oorlog bleek dat het gezin Hertz in de onderduik moest gaan. Met behulp van het dienstmeisje, Martha Nagtegaal, werd een onderduiklocatie gevonden in Ede, bij haar eigen familie. Marcel kwam terecht bij kwekerij Nagtegaal in Bennekom. Als onderduiker neemt Marcel de naam Rienus van Eck aan en hij werkt als tuindersknecht; Didi was elders in Bennekom ondergedoken. Marcel, zijn broer Jacques en Didi werden actief in het verzet. Dat was risicovol, zeker als Joden. In november 1944 werd Didi gearresteerd en bij verhoren gemarteld. Ze kwam terecht in Westerbork als een politiek gevangene. Aan het einde van de bezetting volgde de ontruiming van Westerbork, Didi wist te ontsnappen en keerde terug naar Lunteren. Op 9 mei volgde – uiteindelijk – het huwelijk.
In 1946 wordt hun zoon Martin Jacques geboren, de eerste van drie kinderen. Na de oorlog besloot het echtpaar al snel dat hun toekomst niet in Nederland lag, en in 1950 emigreerden ze naar Israël. Daar bouwde Marcel, nu met de naam Moshe Harel, zijn carrière op als architect.
In 1959 woonden Rachel en Marcel met hun zoon Martin Jacques op de Luriastraat 5 in Tel Aviv. Martin Jacques werd op 2 mei 1959 Bar Mitswa (kerkelijk meerderjarig).
Joods erfgoed Marcel Hertz
Aan het geboortejaar van Marcel te beoordelen kon hij voor de bezetting nog geen architect zijn en heeft hij na de oorlog zijn studie afgemaakt. In Nederland zijn geen bouwwerken van Marcel bekend. Wel haalde een bouwwerk in Israël de Nederlandse pers:
Centraal gebouw B. L. O. School Beer Sjeva, Israël (1957)
bron:
Huwelijk, Stadsarchief Rotterdam, 999-06 Burgerlijke Stand Rotterdam, huwelijksakten, inventarisnummer 1942M.
Martin Ernest Hertz, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-187.
Elizabeth Hertz – Hijman, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 26-01-1962, p. 15. Geraadpleegd op Delpher op 11-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873214:mpeg21:p015.
Beër Sjewa kreeg B.L.O.- school uit Nederlandse fondsen. “Algemeen Handelsblad”. Amsterdam, 25-11-1958. Geraadpleegd op Delpher op 12-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000037067:mpeg21:p013.
Martin Jacques Hertz, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 10-04-1959, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 12-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873714:mpeg21:p010.
illustratie:
Marcel Ernest Hertz. This file is licensed under the Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported license.
Martin Jacques Hertz, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 10-04-1959, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 12-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010873714:mpeg21:p010.
gepubliceerd:
14 januari 2026
laatst bijgewerkt:
14 januari 2025