Maurits Hertzberger

Maurits Hertzberger, telg van het geslacht Hertzberger, werd op 5 september 1882 in Eindhoven geboren en werd arts. Hij trouwde op 8 juni 1910 met Anna Cohen (Rotterdam, 21 maart 1884 – Santa Monica, 15 september 1979). Anna en Maurits kregen drie kinderen; Eveline (Rotterdam, 12 juni 1911 – Verenigde Staten, 17 maart 1985), Ellis (Rotterdam, – Weesp, ) en instrumentmaker Leopold (Leo, Rotterdam, – Auschwitz, ). Het gezin woonde eerst op de Crooswijkschesingel 28a, daarna op 32. 

Maurits was rond 1930 voorzitter van de onderwijsraad in Rotterdam. Bij de installatie van opperrabbijn Davids was het Maurits die een rede bij het openen van de avond.

Begin oktober 1930 werd de matsewah (zerk) onthuld op het graf van S. M. (Saul) Slagter. Maurits hield als voorzitter van de onderwijsraad een kort relaas over Saul en memoreerde hoe hij dertig jaar lang zijn taak als leraar aan de godsdienstschool had vervuld.

De synagoge aan de Botersloot
In 1931 ontstonden er al vragen over de synagoge aan de Botersloot / Lombardstraat. Dit gebouwencomplex, bestaande uit een synagoge, een schoolgebouw en overige diensten zoals het mikwe (ritueel bad), functioneerde niet naar behoren. Er werd een commissie samengesteld, bestaande uit E. A. van Esso, M. Davidson, Maurits Hertzberger, M. A. Samuel en Mr. H. Sanders, die moest gaan onderzoeken hoe bruikbaar de gebouwen waren, of er gedeeltelijke vernieuwing mogelijk was en wat daarvan de kosten zouden zijn. Dat ook Maurits in deze commissie zat laat zien hoe zijn betrokkenheid was bij de Joodse (geloofs)gemeenschap en dat hij een van de notabelen was.

Maurits was in 1939 lid van de kerkeraad van de Nederlands Israëlitische Gemeente, bestuurslid van de Vereeniging Israëlietische Kindervoeding, waar bij in 1932 werd herkozen, en lid van Commissie van Bijstand voor de Vluchtelingen. In 1932 werd hij verkozen tot voorzitter van Montefiore. Al in het begin van de jaren dertig was Maurits bestuurslid van de Vereniging Israël, een organisatie die de hulp bood aan de Joden in, met name Polen en Duitsland. Deze verkeerden in een slechte economische situatie.

Zijn contacten met Joodse vluchtelingen uit nazi-Duitsland zorgde ervoor dat hij precies wist hoe de positie was van Joden in Duitsland vanaf 1933, toen Hitler de macht kreeg. Of Maurits precies kon bevroeden wat er stond te gebeuren is niet waarschijnlijk, maar hij maakte zich geen illusies. Maurits maakte bij het bombardement op Rotterdam van

 

 

bron:
voorzitter onderwijsraad, CORRESPONDENTIE. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 07-03-1930, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 14-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000578062:mpeg21:p00006.
Maurits Herzberger, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten. Inventarisnummer: 851-187.
INSTALLATIE OPPERRABBIJN DAVIDS.. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 11-04-1930, p. 14. Geraadpleegd op Delpher op 15-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000578067:mpeg21:p00014.
Waarneming, Advertentie. “Rotterdamsch nieuwsblad”. Rotterdam, 26-09-1930, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 15-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011002177:mpeg21:p020.
Plechtige onthulling van den grafsteen van wijlen den Eerw. Heer S.M. SLAGTER z.g.. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 03-10-1930, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 15-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858637:mpeg21:p010.
Evaluatie synagoge, Rotterdam.. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 01-05-1931, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 15-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000586009:mpeg21:p00013.
Kindervoeding, Stadsnieuws.. “Rotterdamsch nieuwsblad”. Rotterdam, 16-03-1932, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 15-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB32:164658018:mpeg21:p00013.
MONTEFIORE.. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 18-03-1932, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 15-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874744:mpeg21:p011.
Vereniging Israël, Advertentie. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 14-10-1932, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000586085:mpeg21:p00005.

illustratie:
Waarneming, Advertentie. “Rotterdamsch nieuwsblad”. Rotterdam, 26-09-1930, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 15-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011002177:mpeg21:p020.

gepubliceerd:
15 juli 2026

laatst bijgewerkt:
15 juli 2026