Tussen Heenvliet en Brielle ligt het dorp Zwartewaal. Het is een oud dorp, waar in 1351 de Slag bij Zwartewaal plaats vond. De economie van het dorp werd lang gedomineerd door de visserij. Door de opening van de Nieuwe Waterweg in 1872 verzandde de Brielse Maasmonding en daarmee kwam er een eind aan deze bedrijfstak. Tegenwoordig is de industrie in de nabij gelegen industriegebieden en havens de belangrijkste werkgever.
De eerste Joden op Voorne-Putten vestigden zich rond 1750 in dit gebied, ook in Zwartewaal. In 1856 woonden er 18 Joden, in 1862 21 in Zwartewaal. Zwartewaal had geen synagoge of begraafplaats. De begraafplaats was in Geervliet, de synagoge in Brielle.
Samuel Jacob da Silva
Van 1924 tot 1932 was Samuel Jacob da Silva (Paramaribo, 4 december 1875 – Den Haag, 3 juli 1943) burgemeester van Zwartewaal. Van 1932 tot 1938 was hij burgemeester van Oostvoorne.
Gezin De Beer
Slager Levie de Beer (Sappemeer, – Auschwitz, ) woonde in 1918 in Zwartewaal. Hij was gehuwd met Antje Levie (Zuidland, – Oss,
Huis 49 – Wolf Langendijk
Wolf Langendijk werd op 19 mei 1840 geboren als zoon van Simon Levi Langendijk en Judik Soesman. Hij huwde met Saartje (Sara) Meijer (Werkendam, 13 mei 1844 – Amsterdam, 6 februari 1913) en overleed op 14 september 1911. Mogelijk was Wolf de persoon die actief was in het kerkbestuur in Heenvliet en in 1910 een chazan zocht voor de Hoge feestdagen.
Toen Saartje overleed berichtte het Nieuw Israëlietisch Weekblad van 14 februari 1914 het volgende:
BRIELLE, 10 Febr. Onder grote deelneming werd j.l. zondag te Geervliet ter laatste rustplaats gebracht het stoffelijk overschot van mevrouw de weduwe W. Langendijk, voorheen te Zwartewaal, in den ouderdom van 68 jaren, dezer dagen te Amsterdam overleden, waar ze kortelings zich had gevestigd. In het weenhuis werd in treffende woorden door den heer M. Levie van Zuidland herdacht het smartelijk verlies, geleden door de kinderen en verdere familieleden van de afgestorvene, die door deugdzame levenswandel en voorbeeldige hulpvaardigheid uitblonk. Per auto van Amsterdam overgebracht, werd haar stoffelijk hulsel in bijzijn van talrijke familieleden en vrienden hier, op haar uitdrukkelijk verlangen, aan den schoot der aarde toevertrouwd. Onder diepe indruk verliet men de begraafplaats met de innige overtuiging een krachtige vrouw, een brave vrouw, een zorgvolle moeder daar achter te laten.
Dochter Judith Langendijk (Zwartewaal, – Amsterdam, ) trouwde op 23 februari 1898 met Aaron van Gelder (Leerdam, – Hilversum , ).
David Overstrijd
Goudsmid David Overstrijd (Zwartewaal, 19 maart 1816 – Hellevoetsluis, 5 juni 1894) werd in Zwartewaal geboren. Lees verder.
Izak Wolf Soesman en Saartje Drievoet
Izak Wolf Soesman (Den Haag, september 1797 – Zwartewaal, 12 juli 1876) en Saartje Drievoet (Werkendam, 17 juli 1807 – Zwartewaal, 10 januari 1905) waren volgens een advertentie in het Weekblad voor Israëlieten van 6 juli 1860 25 jaar getrouwd.
Betje Soesman
Betje (Elizabeth) Soesman (Zwartewaal, 5 mei 1845) kwam uit Zwartewaal. Zij huwde op 11 september 1878 met Benjamin van Klaveren (Schoonhoven, 13 september 1850 – Schoonhoven, 2 mei 1915).
Jacob Soesman en Betje de Haas
Veehandelaar Jacob Soesman (Zwartewaal, 8 oktober 1875 – Rotterdam, 4 juni 1922) en Betje de Haas (Rotterdam, 25 mei 1877 – Auschwitz, 9 november 1942) trouwden in juli 1910. Ze kregen twee zoons; Wolf (Zwartewaal, 20 april 1911 – Zwartewaal, 1 november 1913) en Isaac (Zwartewaal, – Auschwitz, ).
Huis 131 – Wolf Soesman en Judic Sterner (Stern)
Judic Sterner (Zuidland, 3 januari 1847 – Zwartewaal, 26 december 1932) overleed in deze plaats. Ze was gehuwd met veehandelaar en winkelier Wolf Soesman (Zwartewaal, 22 oktober 1846 – Zwartewaal, 4 september 1891), zoon van Jacob Soesman.
Wolf en Judic hadden de volgende kinderen: Jacob (Zwartewaal, 8 oktober 1875 – Rotterdam, 4 juni 1922), Asser (Zwartewaal, 15 november 1876 – 23 september 1940), Hester (Zwartewaal, 11 augustus 1878 – Auschwitz, 15 oktober 1942), Schoontje (Zwartewaal, 25 augustus 1883 – Auschwitz, 6 september 1944), Reintje (Zwartewaal, 8 februari 1885 – Sobibor, 14 mei 1943), Sara (Zwartewaal, 17 oktober 1886 – Sobibor, 23 juli 1943) en Elizabeth (Zwartewaal, 8 augustus 1891 – Zwartewaal, 27 september 1891).
Zoon Jacob vierde op 6 oktober 1888 zijn Bar Mitswa (kerkelijk meerderjarig).
Onderduiker
In Zwartewaal was mevrouw Sophia Berendsen – van Dijk (Geffen, ) uit Terborg ondergedoken. Zij zat bij Jan en Neeltje van de Hoek. Lees verder.
bron:
Nederlandsch-Israelietisch jaarboekje voor 1856. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005695003:00001.
Wolf Soesman, Streekarchief Voorne-Putten, 106 Gemeente Zwartewaal (1811-1950), Inventarisnummer 289a.
Wolf Soesman, Streekarchief Voorne-Putten, 106 Gemeente Zwartewaal (1811-1950)
Inventarisnummer: 308.
Jacob Soesman, Streekarchief Voorne-Putten, 106 Gemeente Zwartewaal (1811-1950)
Inventarisnummer: 1259.
Soesman – de Haas, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 22-07-1910, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859286:mpeg21:p006.
Wolf Langendijk, Streekarchief Voorne-Putten, 106 Gemeente Zwartewaal (1811-1950), Inventarisnummer: 284.
Wolf Langendijk, Streekarchief Voorne-Putten, 106 Gemeente Zwartewaal (1811-1950), Inventarisnummer: 307.
Langendijk, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 05-08-1910, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859288:mpeg21:p007.
Saartje Meijer, BINNENLAND.. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 14-02-1913, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860245:mpeg21:p005.
Wolfje, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 07-11-1913, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860283:mpeg21:p007.
Daniel de Beer, Streekarchief Voorne-Putten, 106 Gemeente Zwartewaal (1811-1950), Inventarisnummer: 308.
Levie de Beer, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 06-09-1918, p. 16. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859695:mpeg21:p016.
Daniel de Beer, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 22-08-1919, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859745:mpeg21:p007.
Judic Sterner, Streekarchief Voorne-Putten, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 30-12-1932, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874810:mpeg21:p006.
Soesman Drievoet, Weekblad voor Israëlieten. 6 juli 1860. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005590050:00001.
Soesman Drievoet, Streekarchief Voorne-Putten te Brielle, Bevolkingsregister
Gemeente Zwartewaal (1811-1950), Zwartewaal, archief 106, inventarisnummer 1254, 1857-1859, Bevolkingsregister Zwartewaal, aktenummer 304.
Nederlandsch-Israelietisch jaarboekje voor 1862. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005697003:00001.
Soesman – Drievoet, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005394026:00001.
Benjamin van Klaveren, Streekarchief Midden-Holland te Midden-Holland, Bevolkingsregister
Archief van de gemeente Schoonhoven, 1813-1942, Deel: 1888, Periode: 1861-1880, Schoonhoven, archief 1012, inventarisnummer 1888, Bevolkingsregisters, 1860-1880 Wijk A, J – R., folio 29.
Klaveren – Soesman, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen.20 september 1878. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005394139:00001.
Wolf Soesman Jacobszoon, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. 16 februari 1883. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005399005:00001.
Jacob Soesman, Bar Mitswa, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. 26 september 1888. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005404037:00001.
Judith Langendijk, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. 4 februari 1898. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005409006:00001.
Judith Langendijk, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. 4 maart 1898. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005409010:00001.
illustratie:
Langendijk, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 05-08-1910, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859288:mpeg21:p007.
Streekarchief Voorne-Putten, PB9923 Kijkje op de Dorpsstraat, met rechts de kade, ca. 1910. Uitgever Gebr. Verschoor, prentbriefkaart.
Soesman – de Haas, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 22-07-1910, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859286:mpeg21:p006.
Wolfje, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 07-11-1913, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860283:mpeg21:p007.
Levie de Beer, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 06-09-1918, p. 16. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859695:mpeg21:p016.
Daniel de Beer, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 22-08-1919, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859745:mpeg21:p007.
Judic Sterner, Streekarchief Voorne-Putten, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 30-12-1932, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874810:mpeg21:p006.
Soesman – Drievoet, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005394026:00001.
Wolf Soesman Jacobszoon, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. 16 februari 1883. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005399005:00001.
gepubliceerd:
23 december 2025
laatst bijgewerkt:
23 december 2025