hoek van holland

hoekvanhollandvianda
vianda

De Joodse geschiedenis van Hoek van Holland is er niet een van een Joodse gemeenschap die vol moeite een gemeenschapsstructuur kon opbouwen, maar staat in het teken van vluchtelingen.
Hoewel na de verkiezing van Hitler in 1933 al een vluchtelingenstroom op gang kwam, komt de grote toestroom op gang na de Kristallnacht – 9 op 10 november 1938.
De vluchtelingen die toen in ons land werden toegelaten gingen naar vluchtelingenkampen, we zouden het nu een asielzoekerscentrum noemen.
Ook in Hoek van Holland was zo’n kamp. In eerste instantie werd men in de gebouwen van de Rotterdamse Vacantie School aan de Langestraat gehuisvest. Dit kon tot april 1939. Toen meer en meer militairen gemobiliseerd werden (en Hoek van Holland heeft een belangrijke strategische ligging) waren deze gebouwen nodig voor de militairen en de vluchtelingen werden verhuisd naar Vianda, de oude slachterij aan de Slachthuisweg.

Een warm welkom ondervonden deze Joodse vluchtelingen niet in Vianda. De gebouwen waren smerig, de vluchtelingen moesten het zelf schoonmaken voor ze erin konden.
De politie en de dorpelingen waren niet gelukkig met deze vluchtelingen en Vianda kreeg een afrastering met één opening. De behandeling was zo slecht dat de pers erover berichtte en er op 12 mei 1939 in de Tweede Kamer over werd gedebatteerd.

hoekvanhollandkindertransport
transport 1 dec 1938

Kindertransporten
De situatie in Oostenrijk en Duitsland was voor de Joden inmiddels nijpend, maar gelukkig lukte het om in november 1939 de zogenoemde Kindertransporten op te zetten vanuit deze landen naar Groot-Brittannië. Deze transporten verliepen via Hoek van Holland. Er werden met deze transporten ongeveer 10.000 kinderen gered.
Het opnemen van deze kinderen door Groot Brittannië was niet zo vanzelfsprekend. Er werden voorwaarden gesteld. De ouders mochten niet mee, de kinderen moesten jonger dan 17 jaar zijn. De reis en verblijf bracht kosten mee- zo’n 50 pond (waarde nu € 1500) per kind en dit geld werd opgebracht door Engels Joodse organisaties.
Met name Geertruida Wijsmuller-Meijer (tante Truus, 1896 – 1978), de vrouw van de directeur van rederij Wijsmuller, heeft goed onderhandeld voor deze kinderen, wat uiteindelijk op 21 november 1938 leidde tot een wet in Groot Brittannië die de opname van deze kinderen mogelijk maakte.
De kinderen mochten van het nazi-regime niet veel meenemen. 10 Reichsmark, een koffer, enkele foto’s. Geen speelgoed, geen boeken, geen waardevolle spullen.
Er zijn een aantal transporten geweest, op 1 december 1938 vertrok het eerste transport uit Berlijn en op 14 mei 1940 vertrok het laatste uit Nederland. Dit laatste transport vertrok overigens niet naar Engeland vanuit Hoek van Holland, maar vanuit IJmuiden, op het schip de “Bodegraven”.
Gewoonlijk verlieten de kinderen de treinen in Hoek van Holland en stapten daar op de boot. In december 2011 is er een monument opgericht in Hoek van Holland voor deze transporten.

 

links:
kindertransport,

bron:
kindertransport.org