Synagoge Lew Jom

sjoellewjomHet westen van Rotterdam was een populair woongebied bij de Joodse bevolking geworden. De afstand tot de sjoels op de Botersloot en de Boompjes was te groot, zeker wanneer men bedenkt dat men deze afstand op sjabbat 3 keer per dag moest lopen.
Op 4 maart 1928 werd de Wester-synagoge Lew Jom geopend in het pand op de Joost van Geelstraat 68-70. De synagoge werd ontworpen door de architect Jac. van Gelderen. De synagoge was van de Vereniging Lew Jom die in 1927 met de plannen was begonnen voor deze sjoel. Aanvankelijk waren er alleen diensten op Sjabbat, vanaf 1935 werden er ook diensten op werkdagen gehouden. De diensten in deze sjoel werden voortgezet tot 1943 en de sjoel werd in ongeschonden staat heropend in mei 1945. De eerste naoorlogse synagogedienst in Rotterdam werd in deze synagoge gehouden.
De sjoel bleef in gebruik tot de opening van de synagoge aan het A B N Davidsplein, op 20 augustus 1954. In die 9 jaar tussen 1945 en 1954 vormde deze sjoel het hart van het Joodse religeuze leven in Rotterdam. Van de oorspronkelijke Joodse Rotterdammers had 13% de oorlog overleefd. Aan het hoofd van de Joods-Rotterdamse gemeente stond de enige religieuze functionaris die de oorlog had overleefd, opperrabbijn Lou Vorst.

De naam Lew Jom
De naam Lew Jom betekent op het eerste gezicht hart en dag, maar dat is niet de betekenis van de naam van deze sjoel.  De vereniging Westersynagoge werd in 1927 opgericht door joden die zich hadden gevestigd in het nieuwe westelijke stadsdeel van Rotterdam. Het waren met name joden uit de lagere sociale klassen – van winkeliers tot sinaasappelventers – die deze buurtsynagoge bezochten. De tweeledige betekenis van de Hebreeuwse benaming Lev Jam, die overigens werd uitgesproken als Lew Jom, namelijk ‘hart van de zee’ en ‘hart van het Westen’, was respectievelijk een toespeling op Exodus 15:8 en op de locatie in de stad. Op 14 mei 1940 werden tijdens het bombardement op Rotterdam nagenoeg alle synagogen, waaronder de gemeente-synagogen Boompjes en Gedempte Botersloot, inclusief de bergplaats voor gewijde kleden, geheel verwoest. Deze synagoge kwam ongeschonden uit het bombardement en werd na de oorlog gebruikt tot op 20 augustus 1954 een nieuwe synagoge aan het A.B.N. Davidsplein werd ingewijd. De synagoge aan de Joost van Geelstraat werd, net als vóór 1928, weer ingericht als bedrijfspand. In 1994 werd het pand gesloopt.

bron:
jizkor,
nik.nl,
Stoutenbeek, Jan en Paul Vigeveno, Joods Nederland, Een cultuurhistorische gids (Amsterdam 1989) pag 156
“LEW JOM.”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 25-11-1927. Geraadpleegd op Delpher op 03-06-2018, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858008:mpeg21:a0069
“Binnenland VEREENIGING „LEW JOM”.”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 09-12-1927. Geraadpleegd op Delpher op 03-06-2018, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858010:mpeg21:a0086
naam synagoge: https://www.europeana.eu/portal/nl/record/09313/54C691DE7D4B7B29BFA7B709D8A9DE1D71BC0ECF.html (geraadpleegd 3 juni 2018)

Illustratie:
Lew Jom (bron: Jizkor, Bosch & Keuning, 1978)

Laatst bijgewerkt:
3 juni 2018