Joodse kleuterklas De Kabouter

Mejuffrouw Schoo was vanaf 1955 hoofd van de Joodse kleuterklas en volgens een krant was het contactadres en de school gevestigd op de Bijlwerffstraat 2. Hier was kleuterschool De Kabouter gevestigd met een klas voor Joodse kinderen. Waarschijnlijk werd deze klas in 1951 gesticht. In 1954 werd de kleuterklas begeleid door onderwijzeres Mirjam Rozendaal en de klas trad toen op tijdens een viering van Poerim in het Doofstommeninstituut in Rotterdam. Volgens het Nieuw Israëlietisch Weekblad was de viering een succes, zoals de gehele bijeenkomst waar rabbijn Vorst een geslaagd optreden verzorgde als conferencier.

Max Seijffers (Borger, 25 april 1910 – Amsterdam, 21 mei 1994) was godsdienstonderwijzer en voorzanger. In zijn Rotterdamse tijd woonde hij op de Groeninxstraat 5c. Max was gehuwd met Alida Helena Meiboom (Hardinxveld, 20 november 1911).

Ook in 1955 werd de kleuterklas genoemd in het Nieuw Israëlietisch Weekblad, wederom bij de viering van Poerim. Er was toen een optreden in de Schouwburgzaal van de N. I. G., Mirjam begeleidde de kinderen weer en de kostuums werden zeer origineel genoemd. Verder werden kleine Hebreeuwse toneelstukjes opgevoerd onder leiding van de heer M. Seyffers.

Betty Ada van der Heijden (Den Bosch, 26 december 1914 – Jeruzalem, 30 augustus 2009), degene die het Chanoeka-stukje maakte, was gehuwd met Lion van Dijk (Rotterdam, 24 december 1903 – Jeruzalem, 1987) en zij woonden sinds 1937 in Rotterdam.

In januari 1956 trad de klas weer op, nu voor Chanoeka. Een Chanoeka-stukje werd opgevoerd, gemaakt door mevrouw B. van Dijk – van der Heijden. Mirjam Rozendaal emigreerde in de jaren vijftig naar Israël en Elly Hamme nam haar positie over.

In 1956 was er weer een opvoering voor Chanoeka. Elly Hamme en juffrouw Rurink schreven toen het sprookje voor de opvoering. In maart 1957 werd Poerim gevierd en de kleuters hielden voordrachtjes. Rabbijn Vorst deed een beroep op de daarvoor in aanmerking komende ouders om, ondanks de soms grote afstand de Joodse kleuters naar deze bij uitstek voor hen geschikte klas te sturen.

In januari 1958 was er weer een toneelopvoering voor Chanoeka. Het was voor het laatst onder leiding van juffrouw Hamme. Zij werd toegesproken door rabbijn Vorst en was een boom geplant in Israël voor Lily (Malkah) Hausdorff in verband met haar chatoena (huwelijk) met Henry Spitzer.

De Joodse kleuterklas verdween. Er waren te weinig Joodse kinderen voor een kleuterklas. De Joodse gemeenschap in Rotterdam bleek te klein. Toch is het ook later nog eens geprobeerd om een Joodse kleuterklas op te richten. In 1976 werd het initiatief door rabbijn Shaul Hutterer (Oswieçim, 17 februari 1920 – Antwerpen, 2007) genomen. Het moest geen cheider (orthodox-Joodse school – red.) worden, de kinderen moesten in een speelse sfeer het Jodendom leren. Of dit initiatief uiteindelijk tot een kleuterklas heeft geleid is niet bekend.

Was u een leerling van deze kleuterklas, of heeft u verhalen? Deze zijn welkom.

 

bron:
Onderwijscommissie, De joodsche wachter. 12 november 1954. Geraadpleegd op Delpher op 30-05-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005454024:00001.
Reisel, Hakehilla. 1962-09. Geraadpleegd op Delpher op 30-05-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005775047:00001.
Joodse kleuterklas, “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 03-06-1955, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 30-05-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858215:mpeg21:p006.
POERIEM. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 26-03-1954, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 30-05-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858310:mpeg21:p004.
ROTTERDAM. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 25-03-1955, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858205:mpeg21:p009.
Chanoeka. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 06-01-1956, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860796:mpeg21:p009.
Onderwijzeres, NEDERL. ZIONISTENBOND. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 23-03-1956, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010860807:mpeg21:p008.
Sprookje Chanoeka. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 07-12-1956, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874930:mpeg21:p008.
Oproep Vorest, WIZO-NEDERLAND. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 22-03-1957, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874900:mpeg21:p010.
Spitzer, Rotterdam. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 10-01-1958, p. 10. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872401:mpeg21:p010.
Hutterer, Advertentie. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 04-06-1976, p. 23. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859907:mpeg21:p023.
Initiatief Rotterdam voor kleuterschool. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 04-06-1976, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010859907:mpeg21:p003.
Max Seijffers, Stadsarchief Amsterdam, Archiefkaarten, archiefnummer 30238, inventarisnummer 1806.
Betty Ada van der Heijden, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-117.

illustraties:
met dank aan Elsje Prins, foto’s uit 1952-1953.

gepubliceerd:
1 juni 2024

laatst bijgewerkt:
3 juni 2024