philip van dam

philipvandambruggen

In juli 2010 kreeg ik – nadat de aandacht op deze site was gevestigd via “De Oud Rotterdammer” een historische schoolatlas uit 1908 die van Philip van Dam was.
Philip was een Rotterdammer; de atlas was sinds de oorlog in bezit van de familie Maan, Philip leerde Hebreeuws want in de atlas staan – met potlood – tal van schrijfoefeningen en de eigenaar wilde via ons laten uitzoeken of er nog familie was. Er was al een stuk voorwerk gedaan door de heer Maan. Dus een atlas met sporen van een niet bekende Joodse Rotterdammer. Een uitdaging om iets van het leven van Philip te reconstrueren.

vandamendavidsonPhilip Izaac van Dam werd op 1 maart 1907 in Rotterdam geboren. Zijn vader was Izaac van Dam (Dordrecht, 15 juni 1869) en zijn moeder Debora Davidson (Beverwijk, 19 oktober 1878).
In 1896 woonde Izaac al in Rotterdam, in een straat waar veel arme Joden woonden, de Helmersstraat op nummer 9a. Hij leerde Debora kennen en trouwde met haar op 25 april 1906 te Beverwijk. Bij het huwelijk waren 4 getuigen: Emanuel Davidson, de neef van de bruid, en Jacob Davidson, de broer van de bruid. De bruidegom had 2 getuigen, zijn broers Herman en Leonard (Lion). Tien maanden na het huwelijk later werd zoon Philip Isaac geboren.
De vader van Debora, Mozes Davidson (Beverwijk, 9 juni 1883), was al koopman in huishoudelijke artikelen en het echtpaar Van Dam – Davidson begint een zaak in huishoudelijke artikelen aan de (Oude) Binnenweg 58. Ze gaan wonen op 58b.

De Binnenweg moet de omgeving zijn waar Philip zijn jeugd doorbrengt en dit speelt zich voor een groot deel af in het Rotterdam dat na 1940 door het bombardement vernietigd is.
Bij het bombardement werd ook de winkel vernietigd en op 19 juli 1940 openen Izaac en Debora een nieuwe winkel, nu op het Rubensplein 9 te Schiedam.
Philip is dan al het huis uit, hij trouwde op 19 april 1933 met Sophia Davidson (Antwerpen, 1 augustus 1899). Philip is dan 26 en Sophia 33. Het echtpaar krijgt op 21 juli 1934 een doodgeboren zoon en verder komen er geen kinderen meer.
Aan het begin van de oorlog wonen Philip en Sophia in Hillegersberg, op de Berglaan 17. Deze straatnaam is op 16 december 1941 gewijzigd in Borchsatelaan en wanneer de nummers gelijk zijn gebleven is het huidige pand op nummer 17 het huis van Philip en Sophia. Bij hen woonde de moeder van Sophia, Lena Norden, in.
Philip en Sophia worden in het begin van de oorlog in Auschwitz vermoord, op 30 september 1942.

Het deporteren in Rotterdam begon op 30 juli 1942. Het idee is dat Sophia en Philip aan hun oproep gehoor hebben gegeven en gegaan zijn, denkend dat ze tewerkgesteld zouden worden in het Oosten. Er is een derde oproepgolf geweest in Rotterdam in september 1942 en er was op 28 september een transport naar Auschwitz met 610 mensen. Moeder Lena bleef nog langer in Rotterdam maar werd op 11 mei 1943 vanuit Westerbork naar Sobibor gedeporteerd en op 14 mei, 77 jaar oud, vermoord.

philipvandamcijfersDe atlas
Philip heeft Hebreeuws geleerd. En het is aan te nemen dat hij zich wel eens verveelde want in de atlas staan op tal van plaatsen tekeningen en schrijfoefeningen in het Hebreeuws. De atlas kostte ooit fl 3,90 en “Historische Schoolatlas” wordt in Hebreeuwse tekens foutief omgezet tot “histarisje sgalatlas”. Philip zat nog niet lang op Hebreeuwse les toen hij de atlas gebruikte. Verder staat er ook een notenbalk in, die hier is nagespeeld (onderstaande afbeelding, hier “netter”). Volgens de app “Shazam” is het het lied “Lasst uns froh und munter sein“, een Duits lied voor de feestdag van de heilige Nicolaas van Myra (Sint Nicolaas). Verder ook nog een cijferlijst:

Ook nog een lijst met namen – wellicht de klasgenoten:
Bertha van Dorst,
Lena Hillen,
Marc v d Eerden,
Hannie v d Steen,
Jo Hollander,
Lena v d Kulk,
Philip van Dam,
Benno Knap,
Jacob Cohen,
Antoine Erkens,
Jo Schumacher,
Melaard,
Piet Woeltman,
Jan Louwman,
Jan Hoogland,
Willy Leentvaar,
Barend Bos,
Antoine in ‘t Veld
Daarnaast ook nog een tekening van een brug, waarschijnlijk de Willemsspoorbrug. Aan het einde van de atlas nog een volledige bladzijde in het Hebreeuws, al vervaagd door de tijd en deze zal ooit nog eens vertaald worden.

philipvandammuziek

Is er nog familie?
Aangezien Philip zonder levende kinderen overleed zijn er geen afstammelingen en ook de gereconstrueerde stamboom levert niet veel op. Hier de stamboom met meer gegevens.
Maar toch, kent u een van deze mensen of iemand uit de stamboom of heeft u verdere informatie? Mail ons s.v.p.

Meer informatie:
Langzamerhand komt er meer informatie beschikbaar, deze staat hier:

damvanphilipfamilieJantje Soesman en Isaac Abraham van Dam hadden 11 kinderen hadden. Niet alle kinderen werden volwassen zoals in die tijd heel gewoon was.
Op nevenstaande foto staan 5 van de 6 zoons die nog in leven waren in 1922, en de foto is genomen in 1922 bij de gouden bruiloft van Mozes van Dam en Rosetta van Ploeg. Van links naar rechts staan Mozes, Emanuel, Benjamin Wolf, Hijman en Philip

vandamuitnodigingbruiloft

Izaak op de foto. Hieronder een afbeelding van de kaart voor dit gouden huwelijksfeest.

 

 

 

bron:
met dank aan Louise Stein-Sorensen, achterkleindochter van de jongste broer, Mozes.
Scyedam Kaleida Kroniek 1940 – 1945,
stadsarchief Rotterdam,
joodsmonument.nl,
stambomen van Nederlands Joodse families,
J Maan,
W Timmerman,
Met dank aan Sanne Thierens voor spelen muziek.

laatst aangepast:
4 juni 2016.