De Speelmanstraat was een straat tussen de Oostzeedijk en de Lusthofstraat, parallel aan de Dijkstraat, en gekruist door de Speelmandwarsstraat. De huidige Speelmanstraat ligt op dezelfde plek en loopt van de Oostzeedijk naar de Robert Baeldestraat.
Speelmanstraat 108 – Begraafplaats Dijkstraat
Rond 1905 kon op dit adres, bij Jacob Cats, de sleutel worden afgehaald voor de Joodse begraafplaats aan de Dijkstraat.
Speelmanstraat 108a – Sally Kan
In 1918 was Sally Kan de Rotterdamse vertegenwoordiger die opkwam voor Joden in Litouwen. Salomon Kan (Arnhem, 30 augustus 1900 – Hadar, Israël, 3 maart 1981) woonde hier in bij J. Wolffers.
Sally trouwde op 12 mei 1927 in Groningen met Frederika Pinto (Groningen, 10 mei 1902 – Arnhem, 9 december 1939) en hertrouwde op 26 maart 1941 met Else Hermine Keizer (Winschoten, 20 maart 1909 – Herzliya, 12 november 1909). In de tijd in Rotterdam stond hij geregistreerd als magazijnbediende. Hij werd op 2 september 1918 ingeschreven in de stad en kwam toen uit Enschede en vertrok op 2 juni 1919 en ging toen naar Arnhem.
In het begin van de bezetting woonden Sally en Else op de Retiefstraat 107 in Amsterdam met hun dochter Mirjam Clara (1942). Volgens de kaart van de Joodsche Raad had hij de HBS afgemaakt en op dat moment was hij een medewerker van de Joodsche Raad. Hij verleende steun aan niet-Nederlandse Joden. Op 29 juni 1943 werd het gezin geregistreerd in Westerbork en gehuisvest in Barak 66. Vervolgens werden ze op 11 januari 1944 gedeporteerd naar Bergen-Belsen. Dat kamp overleefden ze en eind juni 1945 waren ze terug in Amsterdam. Na de oorlog kregen Sally en Else een zoon, Yair David.
Speelmanstraat 131a – Malchen Grünebaum
Op 16 augustus 1938 overleed hier Malchen Grünebaum (Untersotzbach, 16 juni 1880), echtgenote van Jozua de Vries (Winschoten, – Auschwitz, ). Zij hadden twee zonen, Aron (Rotterdam, – Sobibor, ) en Wolf (Rotterdam, – Auschwitz, ).
In het begin van de oorlog woonde het gezin op de Bergselaan 384d. Ook woonde hier Bertha Grünebaum (Untersotzbach, – Auschwitz,
bron:
Malchen de Vries – Grünebaum, Familiebericht. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 19-08-1938, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 05-07-2022, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874637:mpeg21:p007.
Begraafplaats, Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen; uitgegeven vanwege de Vereeniging van Joodsche Wetenschappen te Rotterdam, jrg 36, 1905, no 47, 24-11-1905. Geraadpleegd op Delpher op 05-07-2022, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005416047:00001.
Bertha Grünebaum, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-165.
Sally Kan, De joodsche wachter. 22 november 1918, Geraadpleegd op Delpher op 03-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005437024:00001.
Salomon Kan, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, Inventarisnummer 851-231.
Salomon Kan, kaart Joodsche Raad, Arolsen Archives, 130315653 (Salomon KAN).
illustratie:
Stadsarchief Rotterdam, beeld en geluid. PBK-6489-2 De Speelmanstraat, waar thans de Willem Ruyslaan in de Gerdesiaweg uitkomt, naar het zuiden, uit de Lusthofstraat gezien. 1935. Prentbriefkaarten verzameld door het Stadsarchief Rotterdam, toegangsnummer 4029.
gepubliceerd
5 juli 2022
laatst bijgewerkt:
28 maart 2025