William Shapira

opening 4 maart 1882

Op 12 maart 1884 werd in hotel Willemsbrug aan de Boompjes 6 het levenloze lichaam gevonden van William Shapira. Hij had een eind aan zijn leven gemaakt, waarschijnlijk door de moeilijkheden waarin hij verzeild was geraakt. Hij werd in Rotterdam op begraafplaats Crooswijk begraven.
Shapira werd geboren in 1830 als Moses Shapira uit Joods-Poolse ouders in Kamenets-Podolski, destijds een door Rusland geannexeerd gebied van Polen, tegenwoordig Oekraïne. Zijn ouders emigreerden naar Palestina en Moses volgde hen toen hij 25 jaar oud was. Tijdens de reis bekeerde hij zich tot het christendom. William ging toen hij in 1857 aankwam in Palestina wonen in Jeruzalem. In 1861 opende hij een souvenirwinkel en verkocht daar vanaf 1871 antiquiteiten. De zaak groeide voorspoedig. Hij speurde de omgeving van Jeruzalem af en had daarvoor ook contact met bedoeïenen. Dat werk ging zo goed dat hij zelfs correspondent werd voor het British Museum.

Het bericht in “Nieuws van de Dag van 12 maart 1884:
Het is werkelijk de bekende Shapira, de man van de vele nagemaakte oudheden, voor een van welke hij een millioen pond stelling hoopte te krijgen, geweest die te Rotterdam dood in een onaanzienlijk hotel gevonden is. Nadat de onechtheid van zijn zoogenaamd boek van Deuteronomium aan het licht was gebracht, heeft hij, naar uit de N.R.C. blijkt, hier te lande verblijf gehouden naar het schijnt eerst te Amsterdam en vervolgens te Bloemendaal, waarna hij ongeveer vier maanden geleden te Rotterdam zijn intrek heeft genomen in Adler’s Hotel. Van daar was hij sinds een paar weken overgegaan naar het hotel Willemsbrug, in de Boompjes. Aldaar werd men gisterennamiddag ongerust, doordien men hem reeds een paar dagen niet meer had gezien en ook niets van hem had vernomen. Daar hij bovendien de deur zijner kamer had afgesloten, werd er bericht gegeven aan de politie. Deze liet de deur openbreken en vond op het bed het vreeselijk bebloede lijk van den logeergast. Zijn koffer was geheel gevuld niet papieren, waaronder verscheidene in folio formaat, in het Engelsch, Hebreeuwsch. enz., benevens eenige brochures en brieven. Voorts vond men nog een brief, die eerst onlangs was geschreven, en waaruit voldoende bleek dat zijn zielstoestand in de laatste dagen wel iets te wenschen overliet. Ditzelfde meende men ook te Schiedam te hebben opgemerkt; althans bij een bezoek aldaar, werd hij op vermoeden van krankzinnigheid door de politie aangehouden. Naar het schijnt was hij genaturaliseerd Duitscher en had hij in Duitschland welgestelde familie, terwijl zijne vrouw met een kind nog te Jeruzalem woont, en een ander kind te Berlijn in een pension is geplaatst.

Hij verkreeg wat Moabitische beeldjes en  de Stéle van Mesha, tegenwoordig te zien in het Louvre. Over de beeldjes en andere artefacten kreeg hij ruzie met archeoloog Charles Simon Clermond-Ganneau. Clermond-Ganneau beweerde dat ze vals waren.
Zij grootste vondst kwam nog, een handschrift waarop een stuk van Deuteronomium stond, een deel van de bijbel. Het oudst bekende deel was tot toen uit de 10e eeuw, volgens hem was dit ouder.
Hij bood het te koop aan aan het British Museum voor 1 miljoen guineas. De koop was bijna rond toen Clermond-Ganneau ten tonele verscheen. Hij suggereerde dat het vals was en Shapira het zelf had gemaakt. Men geloofde Clermond-Ganneau. Shapira vertrok, zwierf een tijd door Europa en pleegde uiteindelijk in het hotel aan de Boompjes zelfmoord, hij schoot zichzelf dood.

Sinds in 1952 de Dode Zeerollen gevonden zijn is de vraag gerezen of het manuscript van Shapira ook niet een van de rollen was. Het manuscript is ook nooit teruggevonden, ook niet door de politie die de gang van zaken rond de zelfmoord onderzocht.
Shapira liet een vrouw en kind na in Jeruzalem en een kind in Berlijn.

bron:
“Advertentie (adres hotel)”. “De Maasbode“. Rotterdam, 26-02-1882. Geraadpleegd op Delpher op 12-01-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB04:000164839:mpeg21:a0017
“Gemengd Nieuws.”. “Het nieuws van den dag : kleine courant“. Amsterdam, 12-03-1884. Geraadpleegd op Delpher op 12-01-2017, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010084457:mpeg21:a0005
aanvulling 12 jan 2017 http://www.stadsarchief.rotterdam.nl/zelfmoord-van-moses-wilhelm-shapira-1884
“Advertentie opening hotel”. “Rotterdamsch nieuwsblad”. Rotterdam, 25-02-1882. Geraadpleegd op Delpher op 10-07-2019, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011007248:mpeg21:a0041

illustratie:
“Advertentie opening hotel”. “Rotterdamsch nieuwsblad”. Rotterdam, 25-02-1882. Geraadpleegd op Delpher op 10-07-2019, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011007248:mpeg21:a0041

laatst aangepast:
10 juli 2019