Het Fransche Water(tje) was een gracht aan de rand van de Zandstraatbuurt. Deze gracht werd gedempt en heette daarna de Sint Laurensstraat. Deze straat liep ter hoogte van het huidige Beursplein, tussen de Coolsingel en de Sint Laurens.
Bulgersteyn
Dit deel van Rotterdam is een van de oudste bewoonde stukken van de stad. Weliswaar niet waar ooit de dam in de Rotte werd gelegd, maar wel de plaats waar kasteel Bulgersteyn gestaan heeft. Het kasteel werd rond 1578 afgebroken wegens verval en vanwege de Nederlandse Opstand (Tachtigjarige oorlog – 1568-1648).
In 1333 was er al sprake van een woning op deze plaats, in 1390 komt de naam Bulgersteyn naar voren. Tijdens de oorlog, op 26 maart 1941, werd begonnen met historisch onderzoek naar dit kasteel. Dat kon juist toen goed, de bebouwing was immers weggebombardeerd en de restanten van de bebouwing waren opgeruimd. Op 8 april 1941 werd de eerste muur van het kasteel blootgelegd en werd er middeleeuws aardewerk gevonden. Daarna vond men nog een stenen trap en de vloer van een kelder. Tenslotte vond men ook een buitenmuur en een gracht van het kasteel met de beschoeiing die in de zeventiende eeuw rond het eiland waarop het kasteel stond was aangebracht. De opgravingen werden vastgelegd, de locatie weer bedenkt met aarde en nu staat C & A op de restanten van dit kasteel.
De buurt
De Zandstraatbuurt had een bijzonder karakter in Rotterdam. In 1918 verbaasde een Engelse bezoeker aan de stad zich over kroegen in deze buurt met namen als de “Liverpool Lighthouse”, de “Sutherland Bridge” en, in de Sint Laurensstraat, in 1918: “Electric Tatoeerinrichting – English Spoken”. Een chique buurt was het niet, wellicht vergelijkbaar met de buurt rond de Warmoesstraat in Amsterdam aan het einde van de vorige eeuw.
De bewoners/gebruikers van deze straat waren bijzonder. Zo stond in 1935 op nummer 59, op het binnenterrein tussen de Sint Laurensstraat en de Leeuwenstraat, het kerkgebouw van de Doopsgezinde Gemeente;
N. V. Bierbrouwerij d’Oranjeboom zat op 64. Daar zat ook Ziekenvervoer “De Maas”, op 23 zat N. V. A. Helders & Zonen (in haarden etc.), met overigens meer vestigingen in de stad en op 37 de Textiel Compagnie Holland.
Sint Laurensstraat 33b – Saartje en Rika Nachtegall
Voor de oorlog woonden hier Saartje Nachtegall – van Koppelen (Rotterdam, 16 februari 1859 – Auschwitz, 9 november 1942) en haar dochter Rika Nachtegall (Rotterdam, 3 juni 1896 – Auschwitz, 9 november 1942). Saartje was gehuwd met koopman Simon Nachtegall (Zutphen, 30 januari 1851). Saartje en Simon hadden ook een zoon, bontwerker Nathan Nachtegall (Rotterdam, 6 april 1894) die rond 1919 op Spuiwater 15b woonde.
Gedempte Fransche Water 39 – Abraham van Leeuwen en Barendina de Haaff
Abraham van Leeuwen (Rotterdam, 18 januari 1838) en zijn echtgenoot Barendina de Haaff (Rotterdam, 2 september 1836) woonden hier met hun gezin. Abraham was vennoot in J. N. de Haaff & Co.
Sint Laurensstraat 63 – Arnold van Emden
Op dit adres woonde Arnold van Emden een periode.
Sint Laurensstraat 64 – d’Oranjeboom
De bierbrouwerij Oranjeboom kwam uit Rotterdam en zat op de Coolvest bij de Deltsche Poort, deze vestiging werd in 1884 verplaatst naar de Nassaukade. Maar ook in de Sint Laurensstraat was er een vestiging – een bijkantoor. De brouwerij werd opgericht in 1671 en de Rotterdamse vestiging werd beëindigd in 1987 en gesloopt in 1991. Tot 1682 heette de onderneming Brouwerij De Dissel.
Sint Laurensstraat 67b – B. Frenkel
Hier woonden B. Frenkel, koopman in goud en zilver Martinus den Hartog (Rotterdam, 2 november 1891), zijn moeder de weduwe Sophia den Hartog – van Abtshoven (Rotterdam, 14 mei 1863) en de weduwe R. Salomon – Frenk.
Sint Laurensstraat 72a – M. Ekstein & Zonen
De firma M. Ekstein & Zonen was een bedrijf dat papiervernietiging regelde én de alleenvertegenwoordiger in Nederland van de British Continental Trade Press.
Menasse Ekstein (Leeuwarden, 22 maart 1856 – Rotterdam, 1 juli 1930) was getrouwd met Leentje van Kleef (Gorinchem, 21 februari 1855 – Rotterdam, 21 december 1925). Het echtpaar had vijf kinderen: Christina (Rotterdam, 1 juni 1877 – Auschwitz, 26 oktober 1942), Levie (Louis) (Rotterdam, 7 februari 1890 – Rotterdam, 28 juli 1955), Hendrina (Rotterdam, 15 augustus 1892 – Rotterdam, 14 oktober 1892), Saartje (Rotterdam, 19 maart 1894) en Hartog (Rotterdam, 6 april 1895). Hoewel in 1921 het bedrijf op de Laurensstraat gevestigd was, woonden Menasse en Leentje toen al op de Stationsweg 7b, concluderend uit een overlijdensadvertentie in het Nieuw Israëlietisch Weekblad uit 1925. De twee zoons zijn in het bedrijf gegaan en ook na de oorlog zette het bedrijf de werkzaamheden voort. In 1921 kwam er een uitbreiding van het bedrijf naar nummer 69.
Sint Laurensstraat 73b – gezin Aandagt
Op 2 september 1914 werd de tienjarige Izaäk Aandagt door een hond gebeten. Het Rotterdamsch Nieuwsblad berichtte daarover. Een jaar eerder haalde zijn vierjarige zus Julie (Rotterdam, – Auschwitz, ) ook deze krant, toen ze van de trap viel bij haar grootmoeder die op de Halvemaanstraat 10 woonde. Ook Julie moest naar het ziekenhuis en had vermoedelijk een hersenschudding.
In 1921 was er een brand bij de firma M. Ekstein en Zonen, de Eerste Rotterdamsche Papiervernietigingen en Groothandel in Oud Papier, die op 73a een opslag had in het pakhuis daar. Er waren ongeveer 1000 balen oud papier opgeslagen. Bij koopman N. Aandagt, op 73b, moesten ook de brandslangen door het huis worden gelegd.
Isaac (spelling archiefkaart) overleefde de oorlog. Hij trouwde op 4 juli 1945 met Antonia de Geus. Hij was een zoon van Nathan Aandagt (Rotterdam, – Auschwitz, ) en Sophia van Gogh (Rotterdam, – Auschwitz, ). Isaac overleed op
bron:
voorwaarts – sociaal-democratisch dagblad,
wikipedia,
akevoth.org,
nljewgen.org,
Izaak Aandagt, “Rotterdamsch nieuwsblad”. Rotterdam, 03-09-1914, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 15-01-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010295653:mpeg21:p005.
Julie Aandagt, Stadsnieuws. “Rotterdamsch nieuwsblad”. Rotterdam, 06-05-1913, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 15-01-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010222451:mpeg21:p009.
BRAND IN DE ST. LAURENSSTRAAT.. “Voorwaarts : sociaal-democratisch dagblad”. Rotterdam, 13-05-1921, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-01-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010210087:mpeg21:p005.
Isaac Aandagt, Stadsarchief Rotterdam, 999-06 Burgerlijke Stand Rotterdam, huwelijksakten, inventaris 1945D akte 870.
Van Leeuwen, Stadsarchief Rotterdam, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 159.
Simon Nachtegall, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, Inventarisnummer 851-340.
Martinus den Hartog, Stadsarchief Rotterdam te Rotterdam, Bevolkingsregister. Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotter…, archief 494-03, inventarisnummer 851-177, 1880, Gezinskaarten Rotterdam, Hartog – Hatenboer, 1880-1940, aktenummer 189003.
illustratie:
Stadsarchief Rotterdam, beeldbank, Bezoek van koningin Wilhelmina en prins Hendrik op 4 september 1913. De stoet rijdt door de Sint Laurensstraat. Toegangsnummer 4029, PBK-1983-221.
Izaak Aandagt, “Rotterdamsch nieuwsblad”. Rotterdam, 03-09-1914, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 15-01-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010295653:mpeg21:p005.
gepubliceerd:
3 maart 2016
laatst bijgewerkt:
31 december 2025