Joseph Gotlieb (Grave, 7 mei 1897 – Rotterdam, 9 april 1969) was een van de docenten van het Joods Lyceum, de school die werd opgericht omdat de nazi’s de Joodse leerlingen in Rotterdam en omgeving verboden hun ‘eigen’ school te bezoeken. Bij Joseph Gotlieb konden geen gegevens bij het Stadsarchief Rotterdam worden gevonden, en ook de kaart bij de Joodsche Raad was zeer beperkt. Of deze Joseph de docent was die bij het Joods Lyceum werkte is vooralsnog niet geheel duidelijk.
Joseph Gotlieb werd in Grave bij Nijmegen geboren als zoon van Mozes Gotlieb (Grave, – Auschwitz, ) en Claartje Klein (Oss, – Auschwitz, ). Mozes en Claartje hadden zes kinderen; Siegfried (Grave, 12 juni 1894 – Haren, 17 mei 1985), Theresia (Grave, 12 december 1895 – Fort Lauderdale, 23 september 1979), Sophia Henriëtte (Grave, 19 juli 1898 – Auschwitz, 12 oktober 1942), Alexander (16 september 1902 – Auschwitz, 31 december 1942) en Femia (Nijmegen, 4 juli 1905 – Auschwitz, 21 september 1942). Joseph trouwde na de oorlog met Grietje Hendrica Adriana Ouderkerk (Gouda, 13 februari 1896 – Rotterdam, 17 oktober 1986) en werd leraar aan de HBS. Vanaf 1926 woonde Femia in Rotterdam, en woonde ze op verschillende adressen in (bij haar broer?). Ook Sophia Henriëtte woonde in Rotterdam, vanaf 1922, evenals Siegfried, vanaf 1924.
Joseph Gotlieb woonde vanaf 1921, met een enkele onderbreking, tot zijn onderduik in Tiel waar hij leraar Aardrijkskunde en Geschiedenis was aan de Rijks HBS. Naast leraar aan het Joodsch Lyceum Rotterdam was hij, volgens een oud-leerling van dat klasje, ook ‘meester’ van de oudere leerlingen van de Joodsche Klasjes in Tiel. In juni 1942 schreef hij een gedicht ter gelegenheid van de 22e verjaardag van zijn collega (werkloze apothekersassistente) Emma Dora, beter bekend als Dolly, Blok. Ook zij overleefde de oorlog.
Na terugkeer in Tiel in 1945 ging hij in 1949, gehuwd en wel, definitief naar Rotterdam. Hij was na de oorlog medeoprichter en eerste voorzitter van de schaakvereniging. Verder was hij actief op de Rijks HBS in Tiel.
Lees verder over zijn tijd in Tiel.
Weet u meer, laat het ons weten.
bron:
kaart Joodse Raad Joseph Gotlieb via Arolsen Archives 130296005.
Stadsarchief Rotterdam, Femia Gotlieb, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-154, pagina 162923.
Stadsarchief Rotterdam, Sophia Henriëtte Gotlieb, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-154, pagina 162927.
Stadsarchief Rotterdam, Siegfried Gotlieb, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-154, pagina 162926.
met dank voor de aanvulling aan P. van der Schaaf (email 23 augustus 2026).
gepubliceerd:
22 juni 2024
laatst bijgewerkt:
25 augustus 2026