Mantelmagazijn M. Brücker

bruckermantelmagazijnwestewbruckeradv2Moses Brücker werd op 15 februari 1892 te Putna, Oostenrijk (nu Roemenië), geboren en werd van beroep kleermaker. Nadat hij een tijd in Parijs geweest was, vestigde hij zich in 1914 in Rotterdam waar hij op 5 juli 1917 met Rossetta Eijl (Rotterdam, 11 december 1896) trouwde.

Op 19 december 1917 kregen Moses en Rossetta een dochter, Catharina Lea (Murcia, 28 oktober 2001). gevolgd op 14 november 1919 door een zoon Izaac (11 maart 2003), op 13 december 1921 door een dochter Hendrika en op 2 maart 1925 door een dochter Berta. Moses Brücker werd op 17 maart 1923 genaturaliseerd tot Nederlander.

Het gezin woonde op verschillende adressen in de stad, waaronder de Pannekoekstraat 2, de Sint Laurensstraat 37 en de Goudsesingel 192. In 1941 woonden Moses en Rossetta op Plein Eendragt 27 te Schiedam. Moses en Rossetta werden op 6 maart 1944 in Auschwitz vermoord.

De zaak
Moses en Rossetta begonnen in Rotterdam een modemagazijn. Het eerste magazijn was gevestigd op de Heerenstraat 3 (oostelijk deel Meent, tussen de Botersloot en de Goudsesingel). In mei 1931 opende Moses de tweede zaak, op de Weste Wagenstraat hoek Laurensstraat (foto bovenaan de pagina; Moses en Rossetta bovenaan de groep, onder de man met de bril. De vier kinderen staan ook op de foto).

In “Voorwaarts, sociaal democratisch dagblad” stond een verslag van de opening:
“De firma M. Brücker heeft Vrijdag aan de Weste Wagenstraat, hoek Sint Laurensstraat, haar tweede mantelmagazijn geopend. In het groote pand van vier verdiepingen zijn drie verkoopruimten ingericht. Gelijkvloers is de afdeeling mantels en hoeden; op de 1e etage de „kinderafdeling”, op de 2e een speciale afdeeling voor maatwerk. De verschillende afdeelingen zijn ruim en geriefelijk ingericht. De lichthal zorgt overdag voor uitstekend licht; ‘s-avonds wordt door honderden gloeilampjes langs de balustraden een aardig effect bereikt. Het magazijn is achttien paskamers rijk. Een lift brengt de bezoekers naar de verschillende etages. Op alle verdiepingen is centrale verwarming aangelegd. De derde verdieping zal als woning worden ingericht, terwijl de vierde verdieping als zolder dienst doet. De bewoners van de Weste Wagenstraat toonden zich zeer ingenomen met het feit, dat het groote pand nu zoon keurig aanzien heeft verkregen. Op den openingsdag zonden zij dan ook een groot bloemstuk dat een eereplaatsje kreeg tusschen de 101 overige bloemstukken.”

Westewagenstraat, bij de Sint Laurensstraat, uit het zuiden gezien. 1930. Op de rechterhoek het modemagazijn van M. Brücker. 1930. Collectie Stadsarchief Rotterdam beeldbank 4029_PBK-7198

Tegenspoed
Moses opende zijn tweede zaak midden in de crisis van de dertiger jaren. Een gewaagde onderneming. Het ging niet altijd goed, zo werd op 26 juni 1936 het faillissement uitgesproken. Maar, er kwam een doorstart en bij het begin van de Tweede Wereldoorlog bestonden de zaken nog.

bruckeradvOorlog
Bij het bombardement van 14 mei 1940 gingen de zaken op de Heerenstraat en de Weste Wagenstraat verloren, maar op de Hoogstraat 130 in Schiedam kon een nieuwe zaak geopend worden.
Al in het begin van de oorlog werd Moses als Jood geregistreerd en hij moest de zaken sluiten. Hij ging niet bij de pakken neer zitten en schreef op 27 april 1942 een brief aan de Reichskommissar Seyss-Inquart waarin hij betoogde dat hij op 15 februari 1892 in Putna geboren werd uit niet-Joodse ouders. Hij schreef dat hij indertijd in de veronderstelling was dat de meldingsplicht voor Joden op hem, als Roemeen, ook van ook toepassing was en dat hij vanwege dat misverstand als Joods werd aangemerkt. Hij schreef dat hij sinds 1914 in Rotterdam woonde en met een Joodse vrouw getrouwd was. De Roemeense consul-generaal (Putna lag in 1942 in Roemenië) bevestigde de brief van Moses. Dit hebben ze kunnen volhouden tot eind 1942, toen is het gezin in onderduik gegaan, op de Schietbaanlaan 92.

Isaac Brücker
bruckerpolitieberichtIsaac had samen met zijn compagnon Kurt Baruch een ceintuurfabriek in de Rochussenstraat. Aan het begin van de oorlog wilden Kurt en Isaac deze fabriek ontmantelen. Er werd vermoed dat er Joden in de fabriek zaten, en de nazi’s hadden er mensen op de uitkijk staan. Zo zijn Isaac en zijn compagnon opgepakt. Kurt vroeg na de arrestatie of hij zijn jas mocht pakken en vluchtte. Isaac rukte zich in de consternatie die daarop volgde los en rende naar de Binnenweg en sprong daar op een rijdende tram. De nazi’s zijn daarop gaan schieten waarbij een Duitse matroos doodgeschoten werd. Dat was de reden van het opsporingsbevel voor Kurt Baruch en Isaac Brücker.

Het gezin van Isaac ging overigens op verschillende plaatsen in onderduik geweest, Isaac ging met zijn ouders naar Heemstede en ging daar in onderduik. Lang duurde dit echter niet, ze werden er verraden en na een weekend in de cel in Heemstede te hebben doorgebracht werden ze de erop volgende maandag naar de Euterpestraat in Amsterdam overgebracht.

Na verhoor op de Euterpestraat gingen ze naar de Hollandse Schouwburg. Onderweg zijn Moses en Izaak van de vrachtwagen afgesprongen op de hoek Hobbemakade / Ruysdaelstraat vlakbij de muziekhandel van Sacksioni. Later is Moses opgepakt omdat hij zonder ster liep en hij ontsnapte weer uit Westerbork, hij is toen achter een begrafenis het kamp uitgelopen. Via Assen is hij weggekomen.

In 1944 werd hij weer opgepakt bij een razzia. Toen werd Moses meteen doorgestuurd naar Auschwitz en Rossetta is toen vrijwillig meegegaan. Rossetta werd meteen bij aankomst vergast. Moses kwam om tijdens een dodenmars in januari 1945 in buurt van Oranienburg.
Moses heeft in Auschwitz nog als kleermaker gewerkt. De correspondentie over zijn Ariërverklaring ligt in het archief van Schiedam.

 

bron:
stadsarchief Rotterdam, digitale stamboom, gezinskaart
communityjoodsmonument.nl, lemma Mozes Brücker (geraadpleegd 20 april 2015)
Voorwaarts, sociaal democratisch dagblad, 5 mei 1931 (artikel opening)
www.online-familieberichten.nl, catharina lea brucker (geraadpleegd 20 april 2015)
De Tijd, godsdienstig-staatkundig dagblad, 30 juni 1936, faillisementen.
Rotterdamsch Nieuwsblad, 6 maart 1925, advertentie regenmantels.
stadsarchief Rotterdam, digitale stamboom, gezinskaart

illustraties:
foto opening, collectie E Roos-Brücker,
regenmantels “Advertentie”. “Rotterdamsch nieuwsblad“. Rotterdam, 17-12-1925. Geraadpleegd op Delpher op 08-03-2016, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010495654:mpeg21:a0128,
foto Westewagenstraat, prentbriefkaartencollectie Stadsarchief Rotterdam, PBK 7198
“zonder punten”, De Maasbode, 15 nov 1940
advertentie “groote uitverkoop”, Rotterdamsch Nieuwsblad 28 nov 1929 met dank aan Ellen-Roos Brücker
opsporingsbericht met dank aan Ellen Roos-Brücker.

laatst bijgewerkt:
10 september 2019