synagoge botersloot

boterslootsyninterieur
interieur

Rotterdam maakte na 1872, toen de Nieuwe Waterweg geopend werd, een snelle groei door. Ook de Joodse bevolking van de stad groeide, trok naar de buitenwijken van de stad en in de buitenwijken werden al snel kleine chewresjoeltjes geopend.

De Joodse gemeente opende in 1891 een nieuwe synagoge aan de Gedempte Botersloot 67 met maar liefst 510 zitplaatsen. Aan de achterzijde van de sjoel, in de Lombardstraat, was de godsdienstschool gevestigd. In 1938/1939 werd de sjoel ingrijpend verbouwd en vergroot.
Reden voor het bouwen van deze sjoel aan de Botersloot was dat veel Joodse inwoners niet meer in de buurt woonden van de sjoel aan de Boompjes. De afstand tot die sjoel werd te groot, zeker omdat gelovigen zich aan de voorschriften wilden houden en geen gebruik wilden maken van openbaar vervoer op de sjabbath. Door het teruglopende bezoek werd de sjoel aan de Boompjes niet meer dagelijks gebruikt.

achterzijde
achterzijde

Restauratie / verbouwing
De plannen rond de verbouw van de synagoge aan de Botersloot was uiteraard iets dat in het NIW stond:

De gerestaureerde Botersloot Synagoge
Op den eersten avond van Rousj Hasjono zal de Botersloot- Synagoge , nadat deze vanaf Sjowoengous aan den dienst was onttrokken, weder voor de diensten geopend worden. Een algeheele verbouwing en restauratie van het interieur der Synagoge is in dit tijdperk tot stand gekomen. Een groote verandering in het bedehuis is hierdoor ontstaan. De heeren-galerijen zijn verdwenen en tevens de zich vroeger in sjoel bevindende trappen.

sjoelbotersloot
voor de verbouwing van 1938

In plaats hiervoor zijn nieuwe galerijen gebouwd, die ruim 200 dames-zitplaatsen bevatten en is de vroegere dames-afdeeling, die gedurende een twintigtal jaren een noodoplossing is geweest, verbouwd en uitgebreid tot een nieuwe trouwzaal, die op feestdagen en bij bijzondere diensten aan de sjoel kan worden toegevoegd ter verkrijging van een grooter aantal heeren-zitplaatsen. De nieuwe damesgalerijen vinden hun toegang thans door een gang buiten de sjoelruimte en zijn direct door de nieuwe hoofdhal te bereiken.

Beide galerijen krijgen aparte toiletinrichtingen. Voor de heeren wordt een afzonderlijke toiletinrichting aan de achterzijde van het kerkgebouw aangebracht, door een hal van de sjoelruimte gescheiden. De verlichting is verder geheel gemoderniseerd, de wanden van het intérieur zijn geheel van eiken betimmering voorzien geworden, terwijl ook de vloerbedekking een algeheele verandering heeft ondergaan. Het geheel zal aan den eeredienst zeer ten goede komen, terwijl des winters de nieuwe centrale verwarming den bezoekers ongetwijfeld aangenaam zal zijn.

na de verbouwing van 1938
na de verbouwing van 1938

Het ligt in de bedoeling om direct na Soekous aan te vangen met slooping van het voorgebouw en het optrekken daarna van de nieuwe hoofdhal. De naast het bedehuis gelegen nieuwe administratiegebouwen naderen hun voltooiing, zoodat verwacht mag worden, dat deze eveneens binnen afzienbaren tijd in gebruik zullen kunnen worden genomen“.

Einde
Zowel de synagoge aan de Boompjes als die aan de Botersloot hebben bestaan tot het bombardement van mei 1940. Het kerkelijk bad, de mikwe, doorstond het bombardement wel en werd volgens een krantenbericht van juli 1940 opengesteld om vaatwerk in te touwelen (kosjer te maken).

bron:
gemeentearchief Rotterdam,
Hausdorff, D. Jizkor, Platenatlas van drie en halve eeuw geschiedenis van de joodse gemeente in Rotterdam van 1610 tot ca. 1960 (Baarn 1978)
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 23 sep 1938, de gerestaureerde Botersloot-synagoge
ibidem, 26 juli 1940, touwelen
wikipedia

Illustraties:
Hausdorff, D. Jizkor, Platenatlas van drie en halve eeuw geschiedenis van de joodse gemeente in Rotterdam van 1610 tot ca. 1960 (Baarn 1978)

laatst bijgewerkt:
24 dec 2015