Helmersstraat – bewoners

Familie Zwaaf verkoopt ijs op Koninginnedag 1933 of 1934 (31 augustus). © gemeente Rotterdam. Collectie Stadsarchief Rotterdam beeldbank 4100_2005-6764

Helmersstraat 9a – Van Dam
De vader van Philip van Dam, Isaac, woonde in 1896 op Helmersstraat 9a. Het verhaal over Philip staat hier.

Helmersstraat 11b – kliniek
Hier was een tandheelkundige kliniek gevestigd voor de minder en onvermogenden.

Helmersstraat 12 – school
Op nummer 12 was een buitengewone school voor lager onderwijs gevestigd met een gymnastieklokaal.

Helmersstraat 14 – broodbakkerijen
Op Helmersstraat 14 waren de Rotterdamse broodbakkerijen ORT gevestigd (1930), en op dit adres wordt ook de brood- en banketbakkerij van I Kolthoff genoemd. Kolthoff heeft een café-restaurant gehad op deze locatie voordat de bakkerij van Van Steden er zat.

Helmersstraat 14 – Van Stedum
Op Helmersstraat 14 zat de NV Rotterdamse Bakkerij ORT. In 1934 plaatst dit bedrijf trots een advertentie waarin gemeld wordt dat in dat jaar voor het eerst Pesachgebak gemaakt wordt onder toezicht van opperrabbijn A. B. N. Davids. Naast fabriek handelde men ook in chocolade en men verzond bestellingen door het gehele land. In 1930 staat het bedrijf onder toezicht van J. Ph. Peters.

Helmersstraat 18b – familie Bobbe
Op dit adres woonde in 1914 het gezin van Eliazar Bobbe.

Helmersstraat 23a – familie Zwaaf
Verder mag de familie Zwaaf niet onvermeld blijven, die op Helmersstraat 23a in de jaren 30 een kruidenierszaak had. Op de foto verkoopt de familie Zwaaf zelfgemaakt ijs vanwege Koninginnedag 1933 of 1934. De ijsjes van Zwaaf hadden een bijnaam, klerewippers. Het ijs zat tussen twee wafels en als je aan de ene kant een hap nam, blubberde het ijs er aan de andere kant uit – vandaar de bijnaam “klerewipper”. Zie voor een verhaal over Isaäc Zwaaf deze link.

Isaäc Zwaaf werd in Amsterdam geboren op 24 juli 1884. Hij was eerst getrouwd met Bloeme Swaluw, geboren in Amsterdam op 20 april 1889 en overleden in Rotterdam op 5 juli 1935. Daarna huwde hij met Roosje Reens, geboren in Amsterdam op 12 maart 1890.
Uit het eerste huwelijk had Isaäc vier kinderen, Christina (Stientje) (Rotterdam, 15 september 1910 – Sobibor, 11 juni 1943), Esther (Rotterdam, 3 juli 1915 – Auschwitz, 19 februari 1943), Hijman (Rotterdam, 19 februari 1919 – Auschwitz, september 1942) en Jacob. Alleen Jacob overleeft de oorlog en trouwt met Martha Sluijs.
De familie Zwaaf verloor de zaak bij het bombardement op Rotterdam en evacueerde na het bombardement naar Amsterdam. Daar trokken ze in eerste instantie in bij de familie Reens op de Jodenbreestraat 64hs. Daarna openden zij een nieuwe kruidenierszaak op het Beukenplein 3.

Helmersstraat 23b – Salomon Melhado
Salomon Melhado was fruithandelaar en had een fruitstal op de hoek Gaffelstraat – Nieuwe Binnenweg en deze stal stond bekend als de mooist opgemaakte fruitstal van Rotterdam.
Hij woonde tot het bombardement in de Helmersstraat. Salomon werd geboren op 29 maart 1865 in Rotterdam en overleed in 1943 in Maasoord in Poortugaal. Hij huwde in 1889 met Josephina Elsas (Den Bosch, 20 maart 1864 – Auschwitz, 15 oktober 1942). Ze kregen zes kinderen, Jonas (23 juli 1891 – Auschwitz, 15 oktober 1942), Helena (26 mei 1894 – 13 oktober 1895), Joseph (27 januari 1897), Rebekka (15 november 1901 – omgeving Auschwitz, 31 januari 1944), Jacob (6 juli 1903 – Auschwitz, 1 mei 1944) en Helena (21 november 1904 – Auschwitz, 19 oktober 1942). Van het gezin overleefde alleen Joseph de oorlog. Hij was in 1924 gemengd gehuwd met Jacoba Johanna Wielhouwer en zij kregen een dochter, Margaretha. Joseph overleed in 1968.

Helmersstraat 24 – Hendrik Spiekman
Een bekend inwoner van deze straat mag hier niet ontbreken. Hendrik Spiekman was typograaf en werd als eerste socialist in de gemeenteraad gekozen. Hij was geboren in Hoogezand op 13 februari 1874. In 1896 kwam hij naar Rotterdam en ging werken als corrector bij het Rotterdamsch Nieuwsblad. Hij werkte zich op tot chef van de drukkerij en werd tenslotte redacteur bij het Dagblad van Rotterdam. Hij streed tegen de sociale misstanden in de Maasstad en publiceerde met journalist Louis Schotting het boekje Arm Rotterdam, een brochure over de woon- en leefomstandigheden van de werkende klasse. Ze hadden hiervoor onderzoek gedaan in de Zandstraatbuurt. Hij overleed op 43-jarige leeftijd op 18 november 1917 in Rotterdam aan leukemie. Bij zijn begrafenis stonden tienduizenden Rotterdammers aan de kant om een stoet van 5000 – 7000 man voorbij te zien trekken. Aan het P. C. Hooftplein in Spangen is een monument voor Spiekman opgericht, waar elk jaar op 1 mei een bijeenkomst gehouden wordt georganiseerd door de FNV en de PvdA. De bewoners van de Helmersstraat waren trots dat Spiekman zijn domicilie hier had gekozen.

Helmersstraat 25a – poelier De Haan
Familie De Haan had op Helmersstraat 25a een poelierszaak. Ook deze zaak werd volledig vernietigd door het bombardement. Een foto van de zaak via de link.

Helmersstraat 28b – Aron Groenteman
Aron Groenteman was een bloemist en had zijn zaak op nummer 28b.

Helmersstraat 30b – familie Haagman
Louis Haagman (Rotterdam, 23 september 1870 – Sobibor, 9 april 1943) en zijn vrouw Mietje Ossendrijver (Rotterdam, 1 oktober 1873 – Sobibor, 9 april 1943) waren met recht echte Helmersstraters. Op de gezinskaart komen adressen voor als Zandstraat 68 en Leeuwenlaan 15, maar op de Helmersstraat hebben ze gewoond op 21b, 29a, 27b, 11a en op 9 februari 1938 verhuisden ze naar 30b. Na het bombardement verhuisden Louis en Mietje naar de Statenweg 46.
Louis was koopman in groente en met het handschrift dat het nieuwe adres aangeeft aan het einde van de dertiger jaren werd gemeld dat Haagman een auto-sloperij had.
Volgens de gezinskaart was het een kinderrijk gezin:
Sara (Rotterdam, 5 oktober 1893 – Auschwitz, 8 oktober 1942)
Jacob (Rotterdam, 21 december 1895 – Auschwitz, 30 september 1942)
Willem (Rotterdam, 8 september 1897 – 13 oktober 1897)
Anna (Rotterdam, 2 mei 1899 – 19 juli 1925)
Dina (Rotterdam, 5 december 1901 – Auschwitz, 26 juni 1943)
Willem (Rotterdam, 24 januari 1903)
Elisabeth Grietje (Rotterdam, 15 januari 1905 – Auschwitz, 5 november 1942)
Marcus (Rotterdam, 20 juli 1906 – 12 februari 1908)
Jozua (Rotterdam, 14 september 1907)
Mozes (Rotterdam, 7 maart 1909 – 24 december 1909)
Joseph (Rotterdam, 5 november 1910 – 17 februari 1911)
Alida (Rotterdam, 21 november 1911)
Hendrika (Rotterdam, 7 december 1913 – 19 september 1914)
Henriette (Rotterdam, 13 januari 1916 – Auschwitz, 4 augustus 1942)
Lea (Rotterdam, 6 juli 1917 – Auschwitz, 5 februari 1943)

Juwelier Sengers
foto Juwelier Sengers, 1910. Met dank aan M de Boer, juwelier Sengers, Dordrecht.

Helmersstraat 43 – hotel
Hier stond het hotel “Zur Deutsche Krone”, de hotelhouder in 1915 was Anton Mandt (Reydt, Duitsland, 4 november 1865).

Helmersstraat 48 – Juwelier Sengers.
Op dit adres was juwelier Sengers gevestigd. Bijgaande foto is van deze zaak en dateert van 1910.

 

 

bron:
diverse bronen, waaronder adresboeken Stadsarchief Rotterdam en gezinskaarten Stadsarchief Rotterdam,
anekdote en gegevens (data!) familie Zwaaf met dank aan Nathan F. Zwaaf ,
stadsarchief Rotterdam, gezinskaart Louis Haagman
joodsmonument.nl, lemma Louis Ossendrijver (geraadpleegd 3 feb 2016)
www.dutchjewry.org, lemma Louis Haagman (geraadpleegd 3 feb 2016)
www.joodsmonument.nl, pagina Marcus Isaac Prins (Elizar Bobbe)
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 11 april 1930, advertentie Rotterdamse Broodbakkerijen ORT
“Advertentie Kolthoff”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 24-06-1921. Geraadpleegd op Delpher op 09-12-2018, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874010:mpeg21:a0027

illustratie:
“Advertentie Kolthoff”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 24-06-1921. Geraadpleegd op Delpher op 09-12-2018, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874010:mpeg21:a0027
“Advertentie Van Stedum”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 13-02-1931. Geraadpleegd op Delpher op 09-12-2018, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010858656:mpeg21:a0016

Laatste aanpassing:
11 september 2019