Israëlitische Kostelooze Godsdienstschool

In 1818 werd in Rotterdam, later dan in andere grote steden, een Kostelooze Godsdienstschool opgericht waar in eerste instantie 37 leerlingen stonden ingeschreven.1 Deze school blijkt niet de enige school geweest te zijn die vanuit de religieuze hoek in Rotterdam werd opgericht, ook in 1878 werd het initiatief genomen om tot de oprichting van een school te komen, zoals is te lezen in een advertentie in het Weekblad voor Israëlitische Huisgezinnen van 18 januari 1878.2 Het initiatief lukte en op 19 mei 1878 werd de school geopend. Het schoollokaal was in 1884 gevestigd op Zijl 29c. Waarschijnlijk is het dezelfde school die in het begin van de vorige eeuw gevestigd was op de 2e Lombardstraat 92a.

Onderwijzers
Een van de onderwijzers aan deze school was B. Mok jr., die in november 1886 tevens mohel (besnijder) werd.In 1895 werd E. Italie uit Leeuwarden benoemd tot hoofd van de school. Zijn vertrek uit Leeuwarden werd daar betreurd. Hij bleef hoofd van de school tot 1897, toen M. Goldsmit uit Amsterdam werd benoemd tot plaatsvervangend hoofd. In 1898 werd hij opgevolgd door plaatsvervangend hoofd A. Levie. Het blijkt verder dat in 1901 E. Italie weer terug is op zijn positie. Hij bekleedde deze positie tot 1914, toen nam S. M. Slagter deze functie over.
In 1897 werden er twee onderwijzers voor de school gezocht. Er werd een advertentie in het Centraal Blad voor Israëlieten in Nederland geplaatst door de commissie van de school.  Het contactadres was de heer S. van Dantzig op de Westersingel 11. Dit was Samuel van Dantzig.

E. Italie
Enoch Italie (Lemmer, 16 januari 1867 –  Rotterdam, 15 januari 1922) heeft waarschijnlijk eerst in Leeuwarden gewerkt, zijn eerste twee zoons werden er geboren, maar hij werd geboren in Lemmer. In Rotterdam vierde hij zijn 25-jarige jubileum als hoofd van deze school, de periode van plaatsvervangende hoofden werd daarbij genegeerd. Meer over Enoch via deze link.

Tot wanneer de school bestaan heeft is vooralsnog nog niet bekend. Na de Tweede Wereldoorlog is er geen Israëlitische godsdienstschool meer opgericht in Rotterdam.

 

bron:
1 – N. L. Dodde, Joods Onderwijs, een geschiedenis over het tijdvak 1200 tot 2000 (Den Haag 2009) 33
2 – Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. Geraadpleegd op Delpher op 08-07-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005394104:00001
“BINNENLAND. AMSTERDAM, 16 Mei (opening school).”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1878/05/17 00:00:00, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 08-07-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010871959:mpeg21:p002
“Binnenland. Amsterdam, 25 November. (B Mok)”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1886/11/26 00:00:00, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 08-07-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010872145:mpeg21:p002
“LAGER ONDERWIJS. (Italie)”. “Het vaderland”. ‘s-Gravenhage; ‘s-Gravenhage, 1895/06/05 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 08-07-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001421130:mpeg21:p00002
“Het orthodoxo Jodendom heeft weder een gevoelig” (Leeuwarden). “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1895/06/07 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 08-07-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000562009:mpeg21:p00002
“Advertentie (2 onderwijzers)”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1897/10/01 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 08-07-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000565031:mpeg21:p00003
“Ned. Isr. Kerk.”. “Het vaderland (goldsmit)”. ‘s-Gravenhage; ‘s-Gravenhage, 1897/11/19 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 08-07-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001443122:mpeg21:p00002
“Lager Onderwijs (A. Levie).”. “Het vaderland”. ‘s-Gravenhage; ‘s-Gravenhage, 1898/07/26 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 08-07-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001435022:mpeg21:p00003
“Ingezonden Stukken (Italie).”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1901/08/09 00:00:00, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 08-07-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874119:mpeg21:p005
“Ned. Isr. Kerk.”. “Het vaderland (Slagter) “. ‘s-Gravenhage; ‘s-Gravenhage, 1914/01/31 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 08-07-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB23:001528078:mpeg21:p00012
Stadsarchief Rotterdam, adresboeken, 3023-28. Adresboeken Rotterdam, 1884; p. 50. Gemeentebestuur en instellingen

illustratie:
Weekblad voor Israëlietische huisgezinnen. Geraadpleegd op Delpher op 08-07-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMUBA15:005394104:00001

gepubliceerd:
7 juli 2020

laatst bijgewerkt:
2 maart 2021