Mathenesserlaan

Stadsarchief Rotterdam, Prentbriefkaarten verzameld door het Stadsarchief Rotterdam, Nieuw Israëlitisch Weeshuis aan de Mathenesserlaan, 1900, PBK-656

Het idee voor de aanleg van de Mathenesserlaan kwam van Gerrit de Jongh, directeur van gemeentewerken, in 1887. De bebouwing stamt grotendeels uit het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw. Naast dat er op deze laan een groot aantal Joden woonde, valt op dat veel van hen actief waren binnen verschillende Joodse organisaties. Een overzicht, samen met een deel van de middenstanders, staat hier.

Mathenesserlaan 18-20 – Boymans
Het museum Boymans – van Beuningen werd in maart 1978 uitgebreid met een legaat van de kunstkenner, kunstminnaar en kunsthistoricus Vitale Bloch.
Bloch werd in 1900 in Rusland geboren en studeerde kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Moskou. Hij studeerde in 1922 af en trok naar West-Europa. Bloch overleed in 1975 te Parijs.

Mathenesserlaan 137 – moadon
Rond 1960 was op dit adres het moadon van haboniem (Joodse jeugdbeweging) gevestigd. Dit was in de kelder van het huis van de familie Katan. Dit waren de ouders van Professor Martijn Katan.

Mathenesserlaan 195 – Antiek Kreft
In 1985 was Hans Kreft, antiquarius b.v. op dit adres gevestigd en hij adverteerde in het Nieuw Israëlitisch Weekblad met antieke klokken en richtte zich daarmee mede op de Joodse clientèle.

Mathenesserlaan 201a – M. van Dantzig
M. van Dantzig behandelde spraakgebreken en was hier gevestigd. Waarschijnlijk was dit Margaretha van Dantzig (Rotterdam, 1 oktober 1887). Of zij een familielid was van de bekende logopediste Branco van Dantzig is nog niet bekend.

Mathenesserlaan 208 – Weeshuis
Op dit adres was na 1898 het Israëlietisch Weeshuis gevestigd.

Mathenesserlaan 220 – Joodsche Kinderzorg
De Vereniging “Joodsche Kinderzorg” adverteerde in 1911 in het Nieuw Israëlietisch Weekblad met de vraag voor pleeggezinnen. Op dit adres woonde de secretaresse van de vereniging, Dina Sanson.

Mathenesserlaan 223 – Eva Vles-Parser

Eva Vles-Parser was de secretaresse van de Israëlietische Gezondheidskolonie. In 1922 plaatste zij een advertentie omdat er in het Boschhuis te Prinsenhage en het Zeehuis te Ter Heijde er nog enkele plaatsen voor kinderen beschikbaar waren. Eva Parser werd in Antwerpen geboren op 12 april 1872 en was gehuwd met de koopman Hijman Vles (Rotterdam, 11 augustus 1867 – Rotterdam, 1 mei 1921).
Na de oorlog, in 1953, was op dit adres het secretariaat van WIZO (Women’s International Zionist Organization) gevestigd en al direct na de oorlog dat van de Nederlands Israëlitische Gemeente. Adje Cohen was de drijvende kracht bij de opbouw van de Joodse gemeente van Rotterdam en hij vestigde er ook de afdeling van de HIAS.

Mathenesserlaan 229 – N. Davids-Katz

Mevrouw Davids-Katz was in november 1923 secretaresse van het ‘Comité tot leniging van den nood der Joden in Duitschland’. Er was in die periode geen sprake van vervolging, maar van een enorme verarming van de bevolking en met name de Joden. Deze verarming was zo erg, dat er in sommige delen van Duitsland sprake was van hongersnood. Mevrouw Davids-Katz voerde in 1924 ook het Rotterdamse secretariaat voor de bouw-loterij van “De Joodsche Invalide”.

Wilhelmina Katz was van Duitse komaf en werd in Rödingen geboren op 27 januari 1882 en vermoord in Auschwitz op 11 december 1942. Zij was gehuwd met Nathan Davids (Rotterdam, 23 januari 1875 – Auschwitz, 11 december 1942) en zij kregen drie kinderen; Saartje (Rotterdam, 12 mei 1905), Joachim Hans (Rotterdam, 19 mei 1907) en Lydia (Rotterdam, 19 februari 1915).

Nathan Davids vierde in 1926 het 25-jarig bestaan van zijn bedrijf. Bij het zoeken in de adresboeken blijkt hij een pelterij te hebben gehad – een bonthandel. Het bedrijf was gevestigd op de Wijnhaven 80.

Mathenesserlaan 244a – N. Schwartz
Hier konden in 1937 bij secretaris N. Schwartz inlichtingen worden ingewonnen over de Jeugd Propaganda Club van de S. A. Rudelsheimstichting, afdeling Rotterdam.

Mathenesserlaan 248 – T. van Cleeff Szn.
Tobias van Cleeff (Rotterdam, 31 oktober 1866 – Den Haag, 12 april 1940) was de penningmeester bij de regenten van het Israëlietisch ziekenhuis op de Schietbaanlaan in Rotterdam. Tobias was gehuwd met Johanna Fleck (Iserlohn, 15 januari 1878 – 1963) en zij hadden drie kinderen; Ernst Salomon (Rotterdam, 8 september 1899 – Rotterdam, 8 juni 1967), Frieda Barbara (Rotterdam, 15 april 1901 – Haarlem, 21 juli 1964) en Arthur Simon (Rotterdam, 25 maart 1904 – Westmount, Canada, 10 december 1986).

Mathenesserlaan 273b – Jac. de Haas
Jac. de Haas was in 1940 het contactadres van de Israëlitische Vereniging Dowor Touf. Jacob Simon de Haas (Middelharnis, 25 juni 1885 – Sobibor, 23 april 1943) was gehuwd met Henriëtte van Thijn (Alkmaar, 10 juni 1886 – Sobibor, 23 april 1943).

Mathenesserlaan 273b – gezin Philipson
Ten tijde van de oorlog woonde hier het gezin Philipson. Zij woonden eerst op de Provenierssingel.

Mathenesserlaan 277 – S. van den Bergh
S. van den Bergh was in 1917 penningmeester van het bouwfonds van de Vereeniging “Mikweih Jisroëil” dat ernaar streefde een centraal Joods gebouw op te richten. In maart 1917 werd er een weldadigheidsbazaar georganiseerd in de Doelenzaal. Simon van den Bergh (Oss, 26 juli 1887 – Bergen-Belsen, 6 maart 1945) was koopman in meel en zijn vrouw Seraphina Knurr (Rotterdam, 6 november 1895 – Tröbitz, 9 mei 1945) zat eveneens in het bestuur van deze vereniging.

Mathenesserlaan 287 – gezin Van Creveld
Levie van Creveld woonde hier met zijn gezin voor de oorlog. Hij was ondernemer.

Mathenesserlaan 290 – J. Mogendorff
In 1937 was J. Mogendorff penningmeester van de Jeugd Propaganda Club van de S. A. Rudelsheimstichting, afdeling Rotterdam.

Mathenesserlaan 291 – gezin Vreede
Aan het begin van de oorlog woonde hier het gezin van Marcus Eliazar Vreede (Rotterdam, – Auschwitz, ) en zijn vrouw Cornelia Judith Elze (Rotterdam, – Auschwitz, ). Marcus en Cornelia hadden twee kinderen; Simon (Rotterdam, – Extern kommando Wüstegiersdorf, ) en Roza (Rotterdam, – Auschwitz, ). Roza woonde met haar man en dochtertje op de Statenweg 96b.

Mathenesserlaan 291 – I. D. Chait Zonen
Op dit adres was de houthandel van I. D. Chait Zonen in 1946 gevestigd.

Mathenesserlaan 314 – advertentiebureau Bril
Op dit adres woonde de familie Bril en hier was hun advertentiebureau gevestigd.

Mathenesserlaan 332 – Leon Louis Akker
Aan het einde van de jaren dertig woonde hier het gezin van Leon Louis Akker en Antje Serphos. Leo was de producent van de Akkertjes, een pijnstiller.

Mathenesserlaan 344 – Levie Israëls
Levie Israëls (Grijpskerk, 4 juli 1907) was penningmeester van de Vereeniging Montefiore en woonde hier in 1927. Levie was gehuwd met Eva Lina van Dam (Leiden, 27 juni 1907) en hij was mededirecteur van de Gecontroleerde Particuliere Nachtveiligheidsdienst.

Mathenesserlaan 352a –  gezin Meiboom
In 1933 woonde de familie Meiboom op de Oostzeedijk, in 1936 kwamen ze op dit adres wonen. Dit was het gezin van koopman in oud-ijzer Philippus Barend Meiboom (Hardinxveld, 23 juni 1878 – Auschwitz, 7 juli 1944) en Sara van Gelder (Maassluis, – Auschwitz, ). Zij waren de ouders van Judith Heintje (Rotterdam, – Auschwitz, ) en Salomon Salomo (Rotterdam, – Auschwitz, ).

Mathenesserlaan 362a – tandarts Jozef Johan Pool
Vanaf 1931 voerde Jozef Johan Pool (1909 – 1988) zijn tandartsenpraktijk. Eerst op dit adres, waar het gezin ook woonde, later op de ‘s Gravendijkwal.

Mathenesserlaan 372 – Jaap Engelsman
In 1947 was hier het contactadres gevestigd van de Joodse studentensociëteit “Asker”.

Mathenesserlaan 374 – M.L. Kattenburg
In 1913 was Mozes Levie Kattenburg (Haarlem, 3 september 1857 – Rotterdam, 14 december 1930) voorzitter van de vereniging Montefiore. Hij woonde op dit adres met zijn vrouw Mietje Schoolmeester (Haarlem, 29 december 1857 – Ukkel, 30 december 1924). Mozes was directeur van “Magazijn Nederland”. Mietje en Mozes hadden de volgende kinderen: Levie Mozes (Haarlem, 14 juni 1877 – Haarlem, 12 januari 1934), Henderica (Haarlem, 2 juli 1880 – Rotterdam, 2 januari 1940), Siegfried (Haarlem, 15 januari 1882 – Rotterdam, 2 juli 1928), Frederik Mozes (Haarlem, 13 juni 1883 – Brussel, 1935), Herman Mozes (Haarlem, – Den Haag, ), Margaretha (Rotterdam, 2 april 1891 – Rotterdam, 19 september 1891), Henriëtte Margaretha (Rotterdam, 12 februari 1896). Mozes en Mietje hebben op verschillende adressen in Rotterdam gewoond.

Mathenesserlaan 378 – Simon Jakob Levie van Aalten
Advocaat Simon Jakob Levie van Aalten woonde op dit adres.

Mathenesserlaan 386a – gezin Leons
In 1931 woonde hier Nathan (Nico) Leons (Rotterdam, 28 juli 1887 – Voorburg, 24 november 1960), makelaar in suiker. Nathan was gehuwd met Rosetta Souget (Amsterdam, 20 februari 1898 – Amsterdam, 22 juni 1978) en zij hadden drie kinderen; Max Nico (Rotterdam, 24 november 1921), Siegfried Matthijs (Rotterdam, 3 januari 1924 – 2 augustus 2010) en een zoon Chelly (Rotterdam, 16 maart 1925). Nathan had zijn bedrijf op Slagveld 1b.

Mathenesserlaan 387a – rabbijn Vorst
Rabbijn L. Vorst woonde in 1953 op dit adres.

Mathenesserlaan 392 – klankstudio Peekel
Op dit adres was Klankstudio Peekel gevestigd.

Mathenesserlaan 399a – J. Swartberg – Frank
Mevrouw J. Swartberg – Frank voerde in 1939 het secretariaat van de Rotterdamse afdeling van de Joodse Invalide. Zij was Hendrika Frank (Groningen, – Sobibor, ) en ze was gehuwd met Jozef Swartberg (Assen, – Sobibor, ). Hendrika en Jozef hadden twee kinderen; Louis (Rotterdam, – Sobibor, ) en Maria (Rotterdam, – Auschwitz, ).

Mathenesserlaan 408 – Andries Salomon van Daelen
In 1939 woonde hier Andries van Daelen, oliehandelaar en bestuurslid van de kerkenraad van de Nederlands Israëlitische Gemeente.

Mathenesserlaan 411a – David Andriesse
Op 8 mei 1943 werd handelsagent David Andriesse (Rotterdam, – Sobibor, ) door Groep X gearresteerd, wegens ‘evacuatie’. David was gehuwd met Bettie Berendina de Leeuw (Woerden, – Sobibor, ). David en Bettie werden op 12 mei 1943 doorgestuurd naar Kamp Vught.

Mathenesserlaan 447b – Dr. Fila Szper
In 1951 woonde hier Dr. Felicia Szper (Warschau, 17 juni 1883), in de periode dat zij in Amsterdam woonde was ze lerares op de Joodse HBS. Fila was een van de overlevenden van concentratiekamp Theresienstadt. Aan het begin van de oorlog woonde Fila op de Valeriusstraat 34 in Amsterdam.

Mathenesserlaan 449 – Alice Frank
Onderwijzeres Alice Jenny Frank was in 1937 de secretaresse van het comité dat de Chanoeko-actie organiseerde. Met de opgehaalde fondsen konden kinderen kleding en schoeisel worden verstrekt.
Alice (Rotterdam, 9 april 1912) woonde bij haar ouders, leerhandelaar Joseph Frank (Meppel, 27 maart 1878 – Amsterdam, 23 juni 1955) en Ella Cohn (Jever, 9 juni 1876 – Bussum, 15 december 1952) en zij had twee oudere zussen, Vera Hedwig (Rotterdam, 21 april 1906 – Den Haag, 5 februari 1991) en Martha (Rotterdam, 28 oktober 1910).

Mathenesserlaan 486 – gezin Bruno de Jongh
Het gezin van Bruno de Jongh heeft op dit adres gewoond. Bruno had een manufacturenzaak op de Hoogstraat.

 

bron:
www.wikipedia.nl, lemma Mathenesserlaan (geraadpleegd 27 aug 2015)
Nieuw Israëlietisch Weekblad, 17 maart 1911, Vereeniging “Joodsche Kinderzorg”
Ibidem, 14 feb 1913, Montefiore
Ibidem, 9 maart 1917, Doelezaal te Rotterdam
Ibidem, 16 juni 1922, Israëlietische Gezondheidskolonie
Ibidem, 9 nov 1923, Comite tot leniging van den nood der Joden in Duitschland
Ibidem, 21 maart 1924, “De Joodsche Invalide”.
Ibidem, 7 mei 1926, N Davids & Co
Ibidem, 11 nov 1927, Mathenesserlaan 344
Ibidem, 13 feb 1931 – Mathenesserlaan 248
Ibidem, 3 dec 1937 – Chanoeko-actie
Ibidem, 11 nov 1938, M van Dantzig
Ibidem, 28 maart 1947, Engelsman
Ibidem, 13 maart 1953 – Mathenesserlaan 387a
Ibidem, 4 sep 1953, Joodse Gemeente, Mathenesserlaan 223
Ibidem, 9 okt 1953 – WIZO-nederland
Ibidem, 12 feb 1960, chadasjot haboniem beholland
Ibidem, 3 maart 1978, waardevol legaat van Vitale Bloch
Ibidem, 11 okt 1985 – Hans Kreft
Stadsarchief Rotterdam, adresboeken 1917, N Davids
Stadsarchief Rotterdam, digitale stamboom, lemma Seraphina Knurr, Simon van den Bergh, Eva Parser, Hijman Vles
www.joodsmonument.nl, lemma Wilhelmina Katz en Nathan Davids (geraadpleegd 27 aug 2015)
Aanvullingen met dank aan Elsje Prins, Leeds
Fila Szper, kaarten Joodse Raad via arolsen archieven, referentie 124200058,
Stadsarchief Rotterdam, Tobias van Cleeff, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-085, pagina 90444
Ibidem, Levie Israels, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-213, pagina 231337
Stadsarchief Rotterdam, David Andriesse, 63 Archief van de Gemeentepolitie Rotterdam, inventarisnummer 3760
www.joodsmonument.nl, lemmata Adriesse (geraadpleegd 21 augustus 2020).
“Advertentie linnenjuffrouw”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1932/12/09 00:00:00, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 09-09-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874807:mpeg21:p008
Stadsarchief Rotterdam, M. van Dantzig, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-093, pagina 99534
“Familiebericht I D Chait Zonen”. “Algemeen Handelsblad”. Amsterdam, 1946/05/15 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 25-12-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000046348:mpeg21:p004
www.joodsmonument.nl, lemmata gezin Vreede (geraadpleegd 27 december 2020)
Stadsarchief Rotterdam, gezin Kattenburg, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-234, pagina 252404
“Succesvolle Kunstavond voor „De Joodse Invalide””. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1938/11/03 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 16-01-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000580088:mpeg21:p00003
Swartberg- Frank, www.joodsmonument.nl, lemmata gezin.
“Rudelsheimstichting.”. “Centraal blad voor Israëlieten in Nederland”. Amsterdam, 1937/02/25 00:00:00, Geraadpleegd op Delpher op 16-01-2021, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000582105:mpeg21:p00007
Stadsarchief Rotterdam, Joseph Frank, 494-03 Archief van de Gemeentesecretarie Rotterdam, afdeling Bevolking: bevolkingsboekhouding van Rotterdam en geannexeerde gemeenten, inventarisnummer 851-138, pagina 144463

illustratie:
“Advertentie linnenjuffrouw”. “Nieuw Israelietisch weekblad”. Amsterdam, 1932/12/09 00:00:00, p. 8. Geraadpleegd op Delpher op 09-09-2020, http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010874807:mpeg21:p008
Stadsarchief Rotterdam, Prentbriefkaarten verzameld door het Stadsarchief Rotterdam, Nieuw Israëlitisch Weeshuis aan de Mathenesserlaan, 1900, PBK-656

gepubliceerd:
27 augustus 2015

Laatst bijgewerkt:
21 maart 2021